Wejscie w życie: 1 stycznia 2002

Ostatnia Zmiana: 1 września 2017

Ustawa z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie

Art. 1. 1. Ustawa określa:
1) warunki nabywania prawa do renty strukturalnej;
2) wysokość i zasady wypłacania renty strukturalnej;
3) zasady postępowania w sprawach rent strukturalnych;
4) sposób finansowania rent strukturalnych.
2. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o
ubezpieczeniu społecznym rolników.

Art. 2. Określenia użyte w ustawie oznaczają:
1) renta strukturalna – miesięczne świadczenie pieniężne przysługujące za
przekazane gospodarstwo rolne po spełnieniu warunków określonych w ustawie;
2) rolnik – osoba fizyczna prowadząca na własny rachunek działalność rolniczą
jako właściciel (współwłaściciel) gospodarstwa rolnego położonego w granicach
Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na to, czy gospodarstwo rolne stanowi
współwłasność małżonków, czy też zostało zorganizowane na gruntach
stanowiących własność odrębną jednego lub każdego z nich;
3) działalność rolnicza – działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej,
w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej;
4) gospodarstwo rolne – gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym;
5) przekazanie gospodarstwa rolnego – odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie
własności gruntów wchodzących w skład tego gospodarstwa, w drodze umowy,
na rzecz osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej
nieposiadającej osobowości prawnej, jak również przejęcie tych gruntów na własność Skarbu Państwa, w drodze decyzji Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa;
6) najniższa emerytura – kwota najniższej emerytury określona w przepisach o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 3. 1. Prawo do renty strukturalnej przysługuje rolnikowi, który spełnia
łącznie następujące warunki:
1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął 60 lat, jeżeli jest kobietą, albo ma
ukończone 60 lat, lecz nie osiągnął 65 lat, jeżeli jest mężczyzną;
2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach
o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez okres wymagany do uzyskania
emerytury rolniczej z chwilą ukończenia 55 lat, jeżeli jest kobietą, albo 60 lat, jeżeli jest mężczyzną;
3) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w okresie 10 lat bezpośrednio
poprzedzających zgłoszenie wniosku o rentę strukturalną i działalność ta była
jedynym lub głównym źródłem jego utrzymania;
4) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni wynoszącej co najmniej 3 ha.
2. Uznaje się, że działalność rolnicza była jedynym lub głównym źródłem
utrzymania rolnika, jeżeli w okresie 10 lat, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, podlegał on
ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu
społecznym rolników, przez co najmniej 5 lat, z czego co najmniej 2 lata tego
ubezpieczenia przypadały na okres bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o rentę strukturalną.
3. Gospodarstwo rolne, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, może być przekazane,
jeżeli przez okres co najmniej ostatnich 5 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie
renty strukturalnej stanowiło własność rolnika lub jego małżonka lub współwłasność małżonków.
4. Przepisy dotyczące rolnika stosuje się odpowiednio do małżonka rolnika.

Art. 4. 1. Jeżeli rolnik pozostaje w związku małżeńskim, postępowanie w
sprawie renty strukturalnej dotyczy obojga małżonków.
2. Renta strukturalna przysługuje, jeżeli rolnik i jego małżonek spełniają
jednocześnie warunki określone w art. 3 ust. 1 pkt 1–4, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2,
oraz przekażą gospodarstwo rolne, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5.

Art. 5. 1. Prawo do renty strukturalnej nie przysługuje rolnikowi, który ma
ustalone prawo do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia
emerytalnego albo który jest objęty innym niż rolnicze ubezpieczeniem społecznym
lub zaopatrzeniem emerytalnym.
2. Jeżeli do rolnika mają zastosowanie przepisy ust. 1, prawo do renty
strukturalnej przysługuje jego małżonkowi, o ile spełnia warunki określone w art. 3 ust. 1.
3. Prawo do renty strukturalnej nie przysługuje, jeżeli w skład gospodarstwa
rolnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5, wchodzą grunty przejęte w trybie
niniejszej ustawy, chyba że rolnik prowadził działalność rolniczą w powiększonym
gospodarstwie co najmniej 5 lat.

Art. 6. 1. Warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 3
ust. 1 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli grunty wchodzące w skład tego
gospodarstwa przekazane zostały na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw już
istniejących, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2. Powierzchnia powiększonego gospodarstwa nie może być mniejsza niż 15 ha, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, województwa lub
powiaty, w których powierzchnia powiększonego gospodarstwa może być mniejsza
od 15 ha, określając wymaganą w danym województwie lub powiecie powierzchnię
powiększonego gospodarstwa, przy uwzględnieniu średniej powierzchni
gospodarstwa rolnego w województwie lub powiecie.

Art. 7. 1. Umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 3
ust. 1 pkt 5, poza wymaganiami określonymi odrębnymi przepisami, powinna
zawierać oświadczenia stron tej umowy o spełnieniu warunków określonych w art. 6 i art. 8.
2. (uchylony)

Art. 8. 1. Umowa, o której mowa w art. 7, może być zawarta z osobą fizyczną,
która spełnia łącznie następujące warunki:
1) jest rolnikiem;
2) posiada kwalifikacje rolnicze;
3) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego
lub zaopatrzenia emerytalnego.
2. Uważa się, że osoba fizyczna przejmująca gospodarstwo rolne posiada
kwalifikacje rolnicze, jeżeli:
1) uzyskała zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie lub średnie
branżowe albo wyższe wykształcenie rolnicze lub ekonomiczne o specjalności
przydatnej do prowadzenia działalności rolniczej, lub
2) prowadzi działalność rolniczą od co najmniej 5 lat.
3. Umowa, o której mowa w art. 7, może być zawarta z osobą prawną albo
jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jeżeli działalność
rolnicza należy do zakresu jej działania.

Art. 9. 1. Na wniosek rolnika, który nie ma możliwości przekazania całości lub
części gospodarstwa rolnego na warunkach określonych w art. 6 i art. 8, wskazane we
wniosku nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa przejmuje się
nieodpłatnie na własność Skarbu Państwa.
2. Na własność Skarbu Państwa mogą być przejęte wyłącznie nieruchomości
wolne od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych.
3. Przejęcie nieruchomości, o których mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji
Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
4. Od decyzji, o której mowa w ust. 3, przysługuje odwołanie do ministra
właściwego do spraw rozwoju wsi, w terminie i na zasadach określonych w przepisach
Kodeksu postępowania administracyjnego.
5. Nieruchomości przejęte w drodze decyzji, o której mowa w ust. 3, wchodzą w
skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
6. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa gospodaruje przejętymi
nieruchomościami na zasadach określonych w przepisach o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Art. 10. Warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym
mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa
rolnego ani uprawniony do renty strukturalnej, ani jego małżonek:
1) nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gruntów będących
gospodarstwem rolnym w rozumieniu przepisów o podatku rolnym;
2) nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o
podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyjątkiem prowadzenia pasiek.

Art. 11. 1. Wysokość renty strukturalnej stanowi półtorakrotność najniższej emerytury.
2. Jeżeli do renty strukturalnej uprawniony jest rolnik i jego małżonek, każdemu
z uprawnionych przysługuje świadczenie w wysokości określonej w ust. 1.

Art. 12. W przypadku zmiany wysokości najniższej emerytury rentę strukturalną
wypłaca się w odpowiednio zmienionej wysokości, z uwzględnieniem terminów
waloryzacji emerytur i rent przysługujących na podstawie przepisów o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Art. 13. 1. Wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, z zastrzeżeniem ust. 3
i 4, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej podejmie prowadzenie działalności
podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego bez względu na wysokość
osiąganego przychodu.
2. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa
się zatrudnienie lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej
działalności, o których mowa w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
3. W przypadku podjęcia prowadzenia pozarolniczej działalności, o której mowa
w ust. 2, wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu w połowie.
4. W przypadku podjęcia prowadzenia działalności innej niż wymieniona w ust.
3 wypłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu w całości.

Art. 14. Rentę strukturalną wypłaca się do osiągnięcia wieku emerytalnego albo
do czasu nabycia prawa do renty lub emerytury z ubezpieczenia społecznego lub
zaopatrzenia emerytalnego, nie dłużej jednak niż przez 5 lat.

Art. 15. Jeżeli uprawniony do renty strukturalnej lub jego małżonek podejmie
prowadzenie działalności rolniczej jako właściciel (współwłaściciel) lub posiadacz
gospodarstwa rolnego, prawo do renty strukturalnej ustaje i nie podlega przywróceniu.

Art. 16. 1. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwany dalej
„Prezesem Kasy”, wydaje decyzje w sprawach przyznania rent strukturalnych oraz
wypłaca świadczenia z tego tytułu.
2. Prezes Kasy może upoważnić pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego, zwanej dalej „Kasą”, do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1.
3. Od decyzji Prezesa Kasy w sprawie przyznania renty strukturalnej przysługuje
odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi w terminie i na zasadach
określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 17. 1. Wniosek o przyznanie renty strukturalnej, zwany dalej „wnioskiem”,
należy złożyć w I kwartale danego roku.
2. Postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na
podstawie wniosku rolnika złożonego w jednostce organizacyjnej Kasy, w której jest on ubezpieczony.
3. Do złożenia wniosku w danym roku uprawnieni są rolnicy, którzy ukończą
wiek, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, nie później niż do dnia 31 grudnia
następnego roku kalendarzowego.
4. Wniosek złożony po terminie, o którym mowa w ust. 1, zostanie odesłany rolnikowi.
5. Jeżeli rolnik pozostaje w związku małżeńskim, wniosek powinien obejmować
także małżonka rolnika.
6. Do wniosku należy dołączyć dokumenty uzasadniające prawo do renty strukturalnej.
7. Renty strukturalne przyznane w oparciu o wniosek, o którym mowa w ust. 1,
wypłaca się nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia następnego roku kalendarzowego.

Art. 18. 1. Prezes Kasy przeprowadza weryfikację wniosków, o których mowa
w art. 17 ust. 2, w terminie do dnia 30 czerwca danego roku.
2. Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku okaże się, że:
1) rolnik nie spełnia i nie spełni do dnia 31 grudnia następnego roku
kalendarzowego warunków określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1–3 lub
2) rolnik nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3
ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani
właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika
– Prezes Kasy wydaje decyzję odmawiającą przyznania prawa do renty strukturalnej.
3. Jeżeli w wyniku weryfikacji złożonego wniosku okaże się, że rolnik spełnia
lub spełni do dnia 31 grudnia następnego roku kalendarzowego warunki określone w
art. 3 ust. 1 pkt 1–3 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co
najmniej 3 ha lub współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, lub
właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, Prezes Kasy wydaje
postanowienie o spełnieniu tych warunków.
4. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 3, nie przysługuje zażalenie.
5. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 3, zamieszcza się również informacje
o pozostałych warunkach niezbędnych do przyznania renty strukturalnej.
6. Podczas weryfikacji wniosku Prezes Kasy stwierdza także, czy zachodzą
okoliczności, o których mowa w art. 5, oraz ustala, czy dalsze postępowanie o rentę
strukturalną dotyczyć będzie małżonków, czy tylko jednego z nich. W zakresie
uprawnień każdego z małżonków Prezes Kasy wydaje odpowiednio decyzję lub
postanowienie, o których mowa w ust. 2 i 3.

Art. 19. 1. Prezes Kasy wydaje decyzję w sprawie przyznania renty strukturalnej
w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
2. Rentę strukturalną wypłaca się od miesiąca, w którym zostały spełnione
wszystkie warunki określone w art. 3 ust. 1, z uwzględnieniem art. 17 ust. 7.

Art. 20. 1. Prezes Kasy może wezwać wnioskodawcę oraz przejmującego
gospodarstwo do złożenia wyjaśnień lub dodatkowych dokumentów mających wpływ
na ustalenie prawa do renty strukturalnej.
2. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawie przyznawania i wypłaty rent
strukturalnych, mając na uwadze procedurę składania, przyjmowania,
dokumentowania i weryfikacji wniosków o ustalenie prawa do renty strukturalnej,
przyznawania prawa i wypłaty świadczeń oraz dokumentowania przekazania
gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.

Art. 21. 1. Renty strukturalne finansowane są z budżetu państwa.
2. Kwota środków przeznaczanych na finansowanie rent strukturalnych
określana jest corocznie w ustawie budżetowej.
3. Środki finansowe przeznaczone na wypłatę rent strukturalnych Prezes Kasy
gromadzi na odrębnym rachunku bankowym.
4. Ze środków, o których mowa w ust. 3, finansuje się także koszty obsługi rent
strukturalnych przez Kasę w wysokości do 3,5% planowanych wydatków na te świadczenia.
5. Przychody i rozchody środków, o których mowa w ust. 2, Prezes Kasy ujmuje
w planie rzeczowo-finansowym Kasy oraz w sprawozdaniu rocznym.

Art. 22. (pominięty).

Art. 23. (pominięty).

Art. 24. (pominięty).

Art. 25. (pominięty).

Art. 26. Ostateczny termin składania wniosków o przyznanie renty strukturalnej
upływa z dniem 31 grudnia 2003 r.

Art. 27. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.