Wejscie w życie: 6 sierpnia 1997

Ostatnia Zmiana: 9 października 2020

Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich

Art. 1. 1. Ustawa określa zasady tworzenia podmiotów zarządzających portami
i przystaniami morskimi, ich organizację i funkcjonowanie.
2. Granice portów i przystani morskich określają odrębne przepisy.
3. Przepisów ustawy, z wyłączeniem art. 4, nie stosuje się do morskich portów wojennych.

Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) gminie – rozumie się przez to gminę lub gminy, w których granicach jest
położony port lub przystań morska;
2) porcie lub przystani morskiej – rozumie się przez to akweny i grunty oraz
związaną z nimi infrastrukturę portową, znajdujące się w granicach portu lub
przystani morskiej;
2a) przystani plażowej – rozumie się przez to przystań morską, na której postój
statków, w szczególności statków rybackich w rozumieniu ustawy z dnia
19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2020 r. poz. 277 i 285),
odbywa się wyłącznie bezpośrednio na plaży;
3) portach o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej – rozumie się
przez to porty morskie w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie i Świnoujściu;
4) infrastrukturze portowej – rozumie się przez to znajdujące się w granicach portu
lub przystani morskiej akweny portowe oraz ogólnodostępne obiekty, urządzenia
i instalacje, związane z funkcjonowaniem portu, przeznaczone do wykonywania
przez podmiot zarządzający portem zadań, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5;
4a) użytkowniku infrastruktury portowej – rozumie się przez to każdą osobę fizyczną
lub prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej
korzystającą z tej infrastruktury;
5) infrastrukturze zapewniającej dostęp do portów lub przystani morskich – rozumie
się przez to prowadzące do portu lub przystani morskiej oraz położone
w granicach portu lub przystani morskiej tory wodne, wraz ze związanymi z ich
funkcjonowaniem obiektami, urządzeniami i instalacjami;
6) podmiocie zarządzającym – rozumie się przez to, utworzony na podstawie
niniejszej ustawy, podmiot powołany do zarządzania portem lub przystanią morską;
7) (uchylony)
8) (uchylony)

Art. 2a. 1. Do organizacji i funkcjonowania polskich portów wymienionych
w załączniku II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 1315/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących
rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej i uchylającego decyzję nr 661/2010/UE
(Dz. Urz. UE L 348 z 20.12.2013, str. 1, z późn. zm.1)
) stosuje się przepisy
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/352 z dnia 15 lutego
2017 r. ustanawiającego ramy w zakresie świadczenia usług portowych oraz wspólne
zasady dotyczące przejrzystości finansowej portów (Dz. Urz. UE L 57 z 03.03.2017,
str. 1), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 2017/352”.
2. Podmiot zarządzający portem, o którym mowa w ust. 1, jest uprawniony do
organizacji usług portowych, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a, c, e i g
rozporządzenia nr 2017/352.
3. Organizacja usług, o której mowa w ust. 2, może polegać na:
1) wprowadzeniu:
a) minimalnych wymogów dotyczących świadczenia usług portowych –
w przypadku gdy będą one niezbędne dla zapewnienia wysokiej jakości
usług portowych oraz przy zachowaniu wymagań, o których mowa w art. 4
ust. 4 rozporządzenia nr 2017/352,
b) ograniczenia liczby dostawców usług portowych w rozumieniu
rozporządzenia nr 2017/352;
2) świadczeniu usługi portowej samodzielnie przez podmiot zarządzający portem,
o którym mowa w ust. 1, lub za pośrednictwem odrębnej prawnie jednostki,
zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 2017/352.
4. W przypadku skorzystania przez podmiot zarządzający portem, o którym
mowa w ust. 1, z uprawnień w zakresie organizacji usług portowych, o której mowa
w ust. 3 pkt 1, dostawca usług portowych w rozumieniu rozporządzenia
nr 2017/352 nabywa prawo do wykonywania usług portowych po przeprowadzeniu
przez podmiot zarządzający portem, o którym mowa w ust. 1, postępowania zgodnie
z rozdziałem II rozporządzenia nr 2017/352 oraz zawarciu z podmiotem
zarządzającym umowy o świadczenie usługi portowej, o której mowa
w art. 2 pkt 12 tego rozporządzenia. Dostawca usług portowych w rozumieniu
rozporządzenia nr 2017/352 może złożyć skargę do właściwego dyrektora urzędu
morskiego dotyczącą naruszenia przez podmiot zarządzający portem, o którym mowa
w ust. 1, przepisów rozporządzenia nr 2017/352 zgodnie z art. 43aa ustawy z dnia
21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji
morskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2169 oraz z 2020 r. poz. 284).
5. Podmiot zarządzający portem, o którym mowa w ust. 1, obowiązany jest
prowadzić konsultacje zgodnie z art. 15 rozporządzenia nr 2017/352.
6. Podmiot zarządzający portem, o którym mowa w ust. 1, publikuje informację
o prowadzonych konsultacjach oraz sposobie zgłoszenia stanowiska w Biuletynie
Informacji Publicznej na stronie podmiotowej podmiotu zarządzającego, a także
przekazuje taką informację właściwej radzie interesantów portu – zapewniając co
najmniej 14-dniowy termin od dnia publikacji na przedstawienie stanowiska.

Art. 2b. 1. Podmiot wykonujący w transporcie
morskim lub wodnym śródlądowym usługę przeładunku lub usługę obsługi
pasażerów, jeżeli miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży znajduje się
w granicach portu lub przystani morskiej, przekazuje podmiotowi zarządzającemu
dane dotyczące:
1) wielkości potencjału przeładunkowego wyrażonej odpowiednio w tonach lub
jednostkach standardowych odpowiadających pojemności 20-stopowego
kontenera ISO (TEU) oraz wielkości potencjału w zakresie obsługi pasażerów wyrażonej w liczbie pasażerów – do dnia 31 marca każdego roku według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego;
2) liczby obsłużonych pasażerów, z podziałem na pasażerów obsłużonych w ruchu
krajowym i międzynarodowym, oraz wielkości przeładunków wyrażonej
odpowiednio w tonach lub TEU, z uwzględnieniem, oraz bez uwzględnienia,
masy własnej jednostek ładunkowych, a także w podziale na ładunki
przywożone oraz wywożone – do dnia 31 marca każdego roku za rok poprzedni.
2. Centrum Monitorowania Rybołówstwa, o którym mowa w art. 69 ust. 6
ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim, przekazuje podmiotowi
zarządzającemu dane dotyczące ilości wyładowanych w danym porcie lub przystani
morskiej ryb, wyrażonej w tonach – do dnia 31 marca każdego roku za rok poprzedni.

Art. 2c. 1. Budowa, modernizacja
i utrzymanie infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich są
finansowane ze środków budżetu państwa, w wysokości określonej w ustawie
budżetowej, oraz mogą być finansowane lub dofinansowane z innych źródeł,
w szczególności z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
2. W przypadku finansowania lub dofinansowania budowy, modernizacji
i utrzymania infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich
z innych niż budżet państwa źródeł, zasady finansowania, w szczególności wysokość
kosztów inwestycji oraz kosztów utrzymania, określa porozumienie zawierane
z właściwym dyrektorem urzędu morskiego.

Art. 3. 1. Zgody ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej, udzielonej
w drodze decyzji administracyjnej, wymaga:
1) przeniesienie własności, użytkowania wieczystego, udziału we własności albo
użytkowaniu wieczystym albo oddanie w użytkowanie wieczyste całości albo
części nieruchomości,
2) oddanie całości albo części nieruchomości w użytkowanie, dzierżawę lub najem
albo zawarcie innej umowy uprawniającej do korzystania lub pobierania
pożytków z całości nieruchomości albo jej części przez okres powyżej 10 lat,
także jeżeli strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość, albo zawarcie takiej umowy na czas nieoznaczony, której termin wypowiedzenia wynosi powyżej 10 lat
– w przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostki
samorządu terytorialnego albo podmiotu zarządzającego portem lub przystanią
morską, położonych w granicach portów i przystani morskich.
2. Wszczęcie postępowania o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1,
następuje na wniosek podmiotu, który zamierza rozporządzić nieruchomością
w zakresie posiadanego prawa.
2a. Zgoda, o której mowa w ust. 1 pkt 2, może dotyczyć przyszłej nieruchomości
gruntowej, która powstanie w granicach portu lub przystani morskiej w wyniku
zalądowienia przez przekształcenie akwenu (gruntu pokrytego wodami) w ląd (grunt
niepokryty wodami).
2b. Do złożenia wniosku dotyczącego zgody, o której mowa w ust. 2a,
uprawniony jest podmiot zarządzający.
2c. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2b, stosuje się odpowiednio przepisy
niniejszego rozdziału, z wyjątkiem ust. 2 oraz ust. 4 pkt 2.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien określać:
1) podmiot, na rzecz którego nastąpi rozporządzenie nieruchomością;
2) przedmiot umowy, w sposób umożliwiający identyfikację nieruchomości;
3) uzasadnienie zamierzonej czynności prawnej, w tym informację dotyczącą
dotychczasowego i przewidywanego sposobu zagospodarowania nieruchomości.
4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:
1) umowę przedwstępną;
2) dokumenty potwierdzające tytuł prawny wnioskodawcy do nieruchomości;
3) opinię podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, dotyczącą
przedmiotu umowy, o której mowa w pkt 1, w przypadku gdy wnioskodawcą jest
inny podmiot niż podmiot zarządzający portem lub przystanią morską;
3a) opinię właściwego dyrektora urzędu morskiego;
3b) opinię Ministra Obrony Narodowej w odniesieniu do nieruchomości
graniczących z terenami zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy
z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r.
poz. 276, 284 i 782), ustalonymi przez Ministra Obrony Narodowej;
4) inne dokumenty potwierdzające dane i informacje wynikające z wniosku.
5. W przypadku umów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, dołączona do wniosku
umowa przedwstępna określa w szczególności zasady rozliczeń nakładów
poniesionych na nieruchomość oraz warunki rozwiązania przyrzeczonej umowy przed
upływem terminu, na który zostanie zawarta.
5a. Przed wydaniem zgody, o której mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw
gospodarki morskiej może zażądać od wnioskodawcy przedstawienia dodatkowych
dokumentów i informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku oraz wystąpić do
właściwych organów o opinię w zakresie wpływu rozporządzenia nieruchomością
będącą przedmiotem wniosku na zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa,
bezpieczeństwa publicznego lub porządku publicznego.
6. Odmowa udzielenia zgody, o której mowa w ust. 1, następuje ze względu na:
1) zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa publicznego,
bezpieczeństwa morskiego lub porządku publicznego;
2) stwierdzenie niezgodności przewidywanego sposobu zagospodarowania
nieruchomości ze strategiami rozwoju, programami lub dokumentami
programowymi w zakresie gospodarki morskiej lub transportu, przyjętymi na
podstawie ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki
rozwoju (Dz. U. z 2019 r. poz. 1295 i 2020);
3) stwierdzenie niezgodności przewidywanego sposobu zagospodarowania
nieruchomości z planem rozwoju portu lub przystani morskiej;
4) inny ważny interes publiczny.
6a. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej może określić w decyzji,
o której mowa w ust. 1, warunki użytkowania nieruchomości będącej przedmiotem
wniosku, zgodnie z przewidywanym sposobem zagospodarowania nieruchomości
określonym we wniosku, o którym mowa w ust. 2, w szczególności w zakresie
utrzymania funkcji obsługi statków lub wykonania w oznaczonym terminie
określonych robót budowlanych.
6b. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej, wydając decyzję lub
postanowienie w postępowaniu w sprawie udzielenia zgody, o której mowa w ust. 1,
może odstąpić od uzasadnienia faktycznego, jeżeli wymaga tego obronność,
bezpieczeństwo państwa, bezpieczeństwo publiczne lub porządek publiczny.
7. Umowy zawarte z naruszeniem obowiązku uzyskania zgody, o której mowa
w ust. 1, są nieważne.

Art. 3a. 1. Zgoda, o której mowa w art. 3 ust. 1, nie jest wymagana
w przypadku:
1) przeniesienia własności, użytkowania wieczystego, udziału we własności albo
użytkowaniu wieczystym albo oddania w użytkowanie wieczyste całości albo
części nieruchomości, a także oddania całości albo części nieruchomości
w użytkowanie, dzierżawę lub najem albo zawarcia innej umowy uprawniającej
do korzystania lub pobierania pożytków, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2:
a) na rzecz podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską,
w granicach których położona jest nieruchomość,
b) w przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego w rozumieniu
art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.), samodzielnego lokalu mieszkalnego w
rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
(Dz. U. z 2020 r. poz. 532 i 568), samodzielnego lokalu użytkowego
o przeznaczeniu garażowym lub udziału w prawie do takiego budynku lub lokalu;
2) oddania w użytkowanie gruntów pokrytych morskimi wodami będących
w trwałym zarządzie dyrektora urzędu morskiego.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do nieruchomości graniczących z terenami
zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo
geodezyjne i kartograficzne, ustalonymi przez Ministra Obrony Narodowej.

Art. 3b. 1. Zgody ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej,
udzielonej w drodze decyzji administracyjnej, wymaga uzyskanie statusu podmiotu
dominującego względem osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej
zdolności prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, będącej użytkownikiem
wieczystym lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych
w granicach portów i przystani morskich.
2. Status podmiotu dominującego, o którym mowa w ust. 1, posiada osoba
fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości
prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, która:
1) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w organach osoby
prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, także na podstawie porozumień z innymi osobami lub
2) posiada uprawnienie do powoływania większości członków organów osoby
prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której
ustawa przyznaje zdolność prawną, także na podstawie porozumień z innymi
osobami, lub
3) dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej,
także na podstawie porozumień z innymi osobami.
3. Wszczęcie postępowania o wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1,
następuje na wniosek podmiotu, który zamierza uzyskać status podmiotu
dominującego.
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 3, zawiera:
1) oznaczenie nieruchomości, o której mowa w ust. 1;
2) oznaczenie podmiotu, który jest użytkownikiem wieczystym lub
współużytkownikiem wieczystym nieruchomości;
3) oznaczenie podmiotu, który zamierza uzyskać status podmiotu dominującego,
o którym mowa w ust. 1;
4) podstawę uzyskania statusu podmiotu dominującego;
5) uzasadnienie, w tym informację dotyczącą dotychczasowego i przewidywanego
sposobu zagospodarowania nieruchomości, o której mowa w ust. 1.
5. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, dołącza się dokumenty potwierdzające
dane i informacje zawarte we wniosku, w szczególności tytuł prawny do
nieruchomości, oraz opinię dotyczącą uzyskania statusu podmiotu dominującego, o
którym mowa w ust. 1:
1) podmiotu zarządzającego – w przypadku gdy wnioskodawcą jest inny podmiot
niż podmiot zarządzający;
2) właściwego dyrektora urzędu morskiego.
6. W przypadku nabycia albo objęcia akcji lub praw z akcji:
1) z naruszeniem ust. 1 albo
2) mimo odmowy udzielenia zgody na uzyskanie statusu podmiotu dominującego,
o którym mowa w ust. 1
– z akcji tych nie może być wykonywane prawo głosu.
7. Uchwały walnego zgromadzenia albo zgromadzenia wspólników
w podmiocie, w stosunku do którego uzyskano status podmiotu dominującego, o którym mowa w ust. 1, z naruszeniem ust. 1 albo mimo odmowy udzielenia zgody na uzyskanie statusu podmiotu dominującego, o którym mowa w ust. 1, które
wywołują skutki w odniesieniu do nieruchomości położonych w granicach portów
i przystani morskich, są nieważne. Prawo wytoczenia powództwa o stwierdzenie
nieważności uchwały walnego zgromadzenia albo zgromadzenia wspólników
przysługuje również podmiotowi zarządzającemu.
8. Czynności z zakresu reprezentacji podmiotu, w stosunku do którego uzyskano
status podmiotu dominującego, o którym mowa w ust. 1, z naruszeniem ust. 1 albo
mimo odmowy udzielenia zgody na uzyskanie statusu podmiotu dominującego,
o którym mowa w ust. 1, które wywołują skutki w odniesieniu do nieruchomości
położonych w granicach portów i przystani morskich, są nieważne.
9. Przepisy art. 3 ust. 5a–6b stosuje się odpowiednio.

Art. 3c. 1. Zgody podmiotu zarządzającego wymaga uzyskanie statusu podmiotu
dominującego w rozumieniu art. 3b ust. 2 względem osoby prawnej lub jednostki
organizacyjnej nieposiadającej zdolności prawnej, której ustawa przyznaje zdolność
prawną, której podmiot zarządzający oddał całość albo część nieruchomości
stanowiącej własność Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego albo
podmiotu zarządzającego portem lub przystanią morską, położonej w granicach portu
i przystani morskiej w użytkowanie, dzierżawę lub najem albo z którą zawarł inną
umowę uprawniającą do korzystania lub pobierania pożytków z takiej nieruchomości
lub jej części przez okres powyżej 10 lat lub na czas nieoznaczony.
2. Podmiot zarządzający wyraża zgodę, o której mowa w ust. 1, albo odmawia
jej wyrażenia w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do
ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej.
3. Przepisy art. 3 ust. 5a–6b oraz art. 3b ust. 3–8 stosuje się odpowiednio.

Art. 4. 1. Podmiot zarządzający portem lub przystanią morską ma prawo:
1) pierwokupu przy sprzedaży,
2) pierwszeństwa przy oddaniu w użytkowanie wieczyste i przeniesieniu prawa
użytkowania wieczystego
– nieruchomości położonych w granicach portów lub przystani morskich. Do prawa
pierwszeństwa stosuje się odpowiednio przepisy o prawie pierwokupu.
2. W przypadku nieskorzystania z praw określonych w ust. 1 przez podmiot
zarządzający portem lub przystanią morską prawo to przysługuje Skarbowi Państwa.
3. W przypadku niepowołania podmiotu zarządzającego portem lub przystanią
morską prawo pierwokupu przysługuje gminie właściwej ze względu na położenie
nieruchomości.
3a. Prawa, o których mowa w ust. 1, w odniesieniu do nieruchomości
położonych w granicach morskiego portu wojennego lub graniczących z terenami
zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo
geodezyjne i kartograficzne, ustalonymi przez Ministra Obrony Narodowej, są
wykonywane przez właściwe w tych sprawach jednostki organizacyjne podległe
Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowane przed uprawnieniami
podmiotów, o których mowa w ust. 1 lub 3. Notariusz przekazuje wypis aktu
notarialnego Ministrowi Obrony Narodowej.
3b. W przypadku gdy prawo własności lub użytkowania wieczystego
nieruchomości położonej w granicach portu lub przystani morskiej, lub udział w takim
prawie, jest przedmiotem egzekucji sądowej, postanowienie o przybiciu po jego
uprawomocnieniu się sąd doręcza uprawnionemu do wykonania praw określonych
w ust. 1. W przypadku gdy uprawniony wykona swoje prawo, sąd uchyla
postanowienie o przybiciu i udziela przybicia na rzecz uprawnionego.
3c. W przypadku gdy prawo własności lub użytkowania wieczystego
nieruchomości położonej w granicach portu lub przystani morskiej, lub udział w takim
prawie, jest przedmiotem egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny przed
przystąpieniem do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wzywa uprawnionego
do wykonania praw określonych w ust. 1, w drodze oświadczenia, w terminie
3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, o skorzystaniu z przysługującego mu prawa.
W przypadku gdy uprawniony nie skorzysta z przysługującego mu prawa albo
organowi egzekucyjnemu w wyznaczonym terminie nie zostało doręczone
oświadczenie w tej sprawie, prawo, o którym mowa w ust. 1, wygasa.
4. Sprzedaż, przeniesienie użytkowania wieczystego lub oddanie w użytkowanie
wieczyste nieruchomości z naruszeniem ust. 1–3c są nieważne.
5. Podmiot zarządzający oraz odpowiednio Skarb Państwa, gmina, jednostki
organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowane
wykonują prawo pierwokupu, prawo pierwszeństwa przy oddaniu w użytkowanie
wieczyste lub przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego przez złożenie
oświadczenia w formie aktu notarialnego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania od notariusza wypisu aktu notarialnego. Termin 6 miesięcy dotyczy łącznie wszystkich uprawnionych podmiotów.
6. Skutki prawne czynności, o których mowa w ust. 5, następują z dniem
doręczenia oświadczenia stronie umowy rozporządzającej nieruchomością.
7. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do czynności prawnych, o których
mowa w ust. 1–6 oraz art. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, 284, 471 i 782).

Art. 4a. 1. Podmiot zarządzający portem lub przystanią morską ma prawo do
nieodpłatnego ustanowienia na jego rzecz użytkowania wieczystego gruntu
powstałego na obszarach morskich znajdujących się w granicach portów lub przystani
morskich, jeżeli koszty jego powstania nie zostały pokryte ze środków budżetu
państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
2. Skarb Państwa reprezentowany przez starostę, na wniosek podmiotu
zarządzającego portem lub przystanią morską, ustanawia na rzecz tego podmiotu
prawo użytkowania wieczystego gruntu powstałego na obszarach morskich
znajdujących się w granicach portów lub przystani morskich.

Art. 4b. 1. Podmiot zarządzający może żądać rozwiązania umowy użytkowania
wieczystego nieruchomości lub jej części, położonych w granicach portu lub przystani
morskiej, przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495 oraz z 2020
r. poz. 875), w przypadku gdy użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości
w sposób sprzeczny z umową.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do prawa użytkowania wieczystego
nabytego w inny sposób niż w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Art. 5. 1. Własność akwenów portowych, własność infrastruktury zapewniającej
dostęp do portów lub przystani morskich przysługuje Skarbowi Państwa i jest
wyłączona z obrotu.
2. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze
rozporządzenia, obiekty, urządzenia i instalacje wchodzące w skład infrastruktury
zapewniającej dostęp do portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej
z uwzględnieniem usytuowania obiektów, urządzeń i instalacji oraz w zależności od
ich rodzaju, ilości lub wymiarów.
2a. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej określi, w drodze
rozporządzenia, dla każdego portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki
narodowej akweny portowe oraz ogólnodostępne obiekty, urządzenia i instalacje
wchodzące w skład infrastruktury portowej, uwzględniając usytuowanie obiektów,
urządzeń i instalacji oraz ich rodzaj, liczbę lub wymiary.
3. Dyrektor właściwego urzędu morskiego w akcie prawa miejscowego określi:
1) obiekty, urządzenia i instalacje wchodzące w skład infrastruktury zapewniającej
dostęp do każdego portu innego niż określony w ust. 2 i do przystani morskich,
2) akweny portowe oraz ogólnodostępne obiekty, urządzenia i instalacje wchodzące
w skład infrastruktury portowej każdego portu innego niż określony w ust. 2
i przystani morskich,
uwzględniając usytuowanie obiektów, urządzeń i instalacji oraz ich rodzaj, liczbę lub wymiary.

Art. 6. 1. Utworzone na podstawie niniejszej ustawy spółki akcyjne zarządzające
portami o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej działają na podstawie
przepisów Kodeksu handlowego, chyba że ustawa stanowi inaczej.
2. Przedsiębiorstwa spółek, o których mowa w ust. 1, mają charakter
użyteczności publicznej.

Art. 7. 1. Przedmiot działalności przedsiębiorstwa podmiotu zarządzającego
obejmuje, w szczególności:
1) zarządzanie nieruchomościami i infrastrukturą portową;
2) prognozowanie, programowanie i planowanie rozwoju portu;
3) budowę, rozbudowę, utrzymywanie i modernizację infrastruktury portowej;
4) pozyskiwanie nieruchomości na potrzeby rozwoju portu;
5) świadczenie usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej;
6) zapewnienie dostępu do portowych urządzeń odbiorczych odpadów ze statków
w celu przekazania ich do odzysku lub unieszkodliwiania;
7) koordynację korzystania z infrastruktury portowej, z wyjątkiem kompetencji
administracji morskiej;
8) działania zmierzające do rozwoju działalności gospodarczej prowadzonej
w porcie oraz promocję takiej działalności.
2. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa podmiotu zarządzającego, a także
spółek prawa handlowego, w których podmiot zarządzający posiada udziały lub akcje,
nie może być świadczenie w granicach portu usług portowych, o których mowa
w art. 1 ust. 2 lit. b oraz lit. d rozporządzenia nr 2017/352, w tym magazynowania,
rozformowywania, przepakowywania oraz innych usług przedstawiających wartość
dodaną dotyczących ładunku.
2a. W ramach działalności, o której mowa w ust. 1 pkt 2, podmiot zarządzający
opracowuje w szczególności plan rozwoju portu publikowany na stronie podmiotowej
Biuletynu Informacji Publicznej podmiotu zarządzającego.
2b. Plan, o którym mowa w ust. 2a, jest sporządzany na okres nie krótszy niż
5 lat i zawiera co najmniej:
1) informację dotyczącą zakładanego rozwoju portu wraz ze wskazaniem
planowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania;
2) zakładane maksymalne parametry statków obsługiwanych przez port
(zanurzenie, długość, szerokość), wielkości potencjału przeładunkowego
wyrażone odpowiednio w tonach lub TEU, w tym wyładunku ryb, oraz wielkości
potencjału w zakresie obsługi pasażerów wyrażonej w liczbie pasażerów.
3. W ramach działalności, o której mowa w ust. 1 pkt 5, podmiot zarządzający
zapewnia w szczególności:
1) ochronę przeciwpożarową od strony wody zarządzanych obiektów i terenów;
2) ochronę przeciwpożarową od strony wody statków i innych obiektów
pływających znajdujących się na wodach portu, redy lub kotwicowiska portu.
4. Koszt działań ratowniczo-gaśniczych prowadzonych przez siły ochrony
przeciwpożarowej podmiotu zarządzającego z użyciem środków ochrony
przeciwpożarowej tego podmiotu poza zarządzanym obszarem ponosi podmiot, na
rzecz którego działania te były prowadzone.

Art. 8. 1. Za korzystanie z infrastruktury portowej pobierane są opłaty portowe.
2. Opłaty portowe pobiera od użytkowników infrastruktury portowej podmiot
zarządzający, mając na względzie zasady równego traktowania i niedyskryminacji użytkowników infrastruktury portowej oraz potrzeby w zakresie budowy, rozbudowy, utrzymywania i modernizacji infrastruktury portowej.
3. Nie pobiera się opłat portowych od jednostek pływających i pojazdów
drogowych lub kolejowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Straży
Granicznej, Krajowej Administracji Skarbowej, Morskiej Służby Poszukiwania i
Ratownictwa, administracji morskiej, administracji rybołówstwa morskiego,
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej, Państwowej Inspekcji
Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcji Ochrony Środowiska, Inspektora do spraw
Substancji Chemicznych, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów
Rolno-Spożywczych, Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, Państwowej Inspekcji
Pracy, Inspekcji Transportu Drogowego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Ochrony Państwa,
Policji, Państwowej Straży Pożarnej, a także jednostek używanych wyłącznie do
ratowania życia na morzu oraz używanych wyłącznie do zabezpieczenia przeciwpożarowego i zwalczania pożarów.
4. Nie pobiera się opłat portowych, na zasadzie wzajemności, od jednostek
pływających i pojazdów drogowych lub kolejowych sił zbrojnych Państw-Stron
Traktatu Północnoatlantyckiego.
5. W uzasadnionych przypadkach, podmiot zarządzający może, czasowo lub na
stałe, z zachowaniem zasady równego traktowania i niedyskryminacji, zwolnić z opłat
portowych inne niż wymienione w ust. 3 i 4 jednostki pływające, pojazdy drogowe lub
kolejowe, o ile nie są one używane do prowadzenia działalności gospodarczej w
rozumieniu przepisów o pomocy publicznej.

Art. 9. 1. Źródłami przychodów podmiotu zarządzającego są:
1) opłaty z tytułu użytkowania, najmu, dzierżawy lub innej umowy, na mocy której
podmiot zarządzający oddaje w odpłatne korzystanie grunty oraz obiekty,
urządzenia i instalacje portowe;
2) opłaty portowe;
3) przychody z usług świadczonych przez podmiot zarządzający;
4) wpływy z innych tytułów.
2. Przychody z działalności podmiotu zarządzającego przeznacza się na:
1) budowę, rozbudowę, utrzymanie i modernizację infrastruktury portowej;
2) realizację innych zadań wynikających z przedmiotu jego działalności;
3) pokrycie jego bieżących kosztów utrzymania.
3. Podmiot zarządzający portem może przeznaczyć część przychodów z tytułu
opłat portowych, do wysokości 0,005 euro za jednostkę pojemności brutto (GT)
statku, na działalność komisji socjalnych, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia
5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1889 i 2197).

Art. 10. 1. (uchylony)
2. Budowa, modernizacja i utrzymanie infrastruktury portowej znajdującej się na
gruntach, którymi gospodaruje podmiot zarządzający, oraz utrzymanie akwenów
portowych są finansowane ze środków podmiotu zarządzającego.
3. Zadania, określone w ust. 2, mogą być dofinansowywane ze środków budżetu państwa.

Art. 11. (uchylony).

Art. 11a. (uchylony).

Art. 12. 1. Przedsiębiorcy, działający na obszarze portu o podstawowym
znaczeniu dla gospodarki narodowej, mogą utworzyć radę interesantów portu, jako
organ doradczy podmiotu zarządzającego portem.
2. Organizację i przedmiot działalności rady określa uchwalony przez nią statut.

Art. 13. 1. Spółkę akcyjną o firmie „Zarząd Morskiego Portu Gdańsk Spółka
Akcyjna” zawiążą: Skarb Państwa, obejmując co najmniej 51% akcji spółki, oraz
gmina Gdańsk, obejmując co najmniej 34% akcji.
2. Spółkę akcyjną o firmie „Zarząd Morskiego Portu Gdynia Spółka Akcyjna”
zawiążą: Skarb Państwa, obejmując co najmniej 51% akcji spółki, oraz gmina Gdynia,
obejmując co najmniej 34% akcji.
3. Spółkę akcyjną o firmie „Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście
Spółka Akcyjna” zawiążą: Skarb Państwa, obejmując 51% akcji spółki, oraz gminy
Szczecin i Świnoujście, obejmując po 24,5% akcji.
4. Akcje Skarbu Państwa i gmin, o których mowa w ust. 1–3, są imienne
i uprzywilejowane, w zakresie pierwszeństwa przy podziale majątku spółki, w razie
jej likwidacji.
5. Skarb Państwa zachowuje w spółkach, o których mowa w ust. 1–3, co
najmniej 51% sumy głosów, służących całemu kapitałowi.
6. Siedzibą spółki, o której mowa w ust. 3, jest miasto Szczecin.

Art. 14. Założyciele spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, mogą pokryć ich
kapitał akcyjny wkładami niepieniężnymi (aportami), w tym w postaci prawa
własności nieruchomości, lub wkładami pieniężnymi.

Art. 15. Właściwy wojewoda, na wniosek ministra właściwego do spraw
gospodarki morskiej, wniesie do spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, grunty
Skarbu Państwa nieoddane w użytkowanie wieczyste i położone w granicach portów
o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, celem pokrycia akcji tych
spółek obejmowanych przez Skarb Państwa. Grunty, które nie zostaną wniesione do
spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, właściwy wojewoda przekaże, w drodze
umowy, nieodpłatnie tym spółkom do nieodpłatnego użytkowania.

Art. 16. 1. Właściwy wojewoda przekaże, w drodze umowy, nieodpłatnie, na
własność gminom, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, na ich wniosek, grunty Skarbu
Państwa nieoddane w użytkowanie wieczyste, położone w granicach portów
o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, jeżeli grunty stanowiące mienie
komunalne, położone w granicach tych portów, nie wystarczają na uzupełnienie
pokrycia, przewidzianego w art. 13 ust. 1–3, udziału gminy w kapitale akcyjnym spółki.
2. Grunty otrzymane, w trybie ust. 1, gminy są obowiązane wnieść na pokrycie
kapitału akcyjnego spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3.
3. Za czynności notarialne związane z utworzeniem spółek, o których mowa
w art. 13 ust. 1–3, oraz przekazaniem gruntów, o którym mowa w ust. 1 i art. 15,
pobiera się stałą opłatę notarialną.
4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty,
o której mowa w ust. 3.

Art. 17. Przekazaniu, o którym mowa w art. 15 i art. 16 ust. 1, nie podlegają
grunty będące w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających
osobowości prawnej.

Art. 18. Władzami spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, są:
1) walne zgromadzenie;
2) rada nadzorcza;
3) zarząd.

Art. 19. 1. Przedstawicielami Skarbu Państwa w radach nadzorczych spółek,
o których mowa w art. 13 ust. 1–3, są osoby wyznaczone przez ministra właściwego
do spraw gospodarki morskiej.
1a. Od dnia przekazania spółkom, o których mowa w art. 13 ust. 1–3,
skarbowych papierów wartościowych, o których mowa w art. 39a ust. 1 ustawy z dnia
9 sierpnia 2019 r. o inwestycjach w zakresie budowy portów zewnętrznych (Dz. U.
poz. 1924 oraz z 2020 r. poz. 284 i 000), na czas realizacji inwestycji, o których mowa
w art. 39d ust. 3 tej ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych
wyznacza jednego przedstawiciela do rad nadzorczych tych spółek.
2. W skład rad nadzorczych spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2, wchodzą
ponadto przedstawiciele gmin, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2, wskazani przez
wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) tych gmin.
3. W skład rady nadzorczej spółki, o której mowa w art. 13 ust. 3, wchodzą
przedstawiciele gmin, o których mowa w art. 13 ust. 3, w równej liczbie, wskazani
przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) tych gmin.
4. Do członków rad nadzorczych w spółkach zależnych, w rozumieniu
art. 4 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek handlowych, od spółek, o których mowa
w art. 13 ust. 1–3, nie stosuje się art. 10a ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r.
o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 712 i 2020).
5. Przedstawiciele gmin w radach nadzorczych spółek, o których mowa
w art. 13 ust. 1–3, nie mogą stanowić więcej niż 1/5 składu rady, jeżeli gminy nie
objęły akcji stanowiących co najmniej 10% całkowitego kapitału zakładowego danej
spółki, przy czym każda z gmin wskazanych w art. 13 ust. 1–3 powinna mieć co
najmniej jednego przedstawiciela w radzie nadzorczej właściwej spółki.

Art. 20. Do kompetencji rady nadzorczej spółek, o których mowa w art. 13 ust.
1–3, należy w szczególności:
1) opiniowanie kierunków rozwoju portów;
2) opiniowanie projektów inwestycyjnych dotyczących budowy i rozbudowy
infrastruktury portowej;
3) opiniowanie rodzajów i wysokości opłat portowych;
4) powoływanie i odwoływanie zarządu spółki.

Art. 21. (uchylony).

Art. 22. (uchylony).

Art. 23. 1. O formie prawno-organizacyjnej zarządzania portami niemającymi
podstawowego znaczenia dla gospodarki narodowej oraz przystaniami morskimi
decyduje gmina, w granicach której położona jest większa część nieruchomości
gruntowych, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, znajdujących się
w granicach portu lub przystani morskiej.
2. Do zarządzania portami i przystaniami morskimi, o których mowa w ust. 1,
stosuje się odpowiednio przepisy art. 7 ust. 1, 2a i 2b, art. 8 i art. 9 oraz art. 12.

Art. 24. 1. Właściwi wojewodowie przekażą, w drodze umowy, nieodpłatnie na
własność gminom, na ich wniosek, grunty Skarbu Państwa nieoddane w użytkowanie
wieczyste, położone w granicach portów i przystani morskich, o których mowa w art.
23, w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku.
2. Przekazaniu, o którym mowa w ust. 1, nie podlegają:
1) grunty będące w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych
nieposiadających osobowości prawnej,
2) grunty położone w granicach przystani plażowych oraz
3) grunty w portach i przystaniach morskich, w przypadku których zadania
i uprawnienia podmiotu zarządzającego powierzono zgodnie z art. 25 ust. 5.
3. Za czynności notarialne związane z utworzeniem spółki prawa handlowego do
zarządzania portem lub przystanią morską, o których mowa w art. 23 ust. 1, oraz
przekazaniem gruntów, o którym mowa w ust. 1, pobiera się stałą opłatę notarialną.
4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty,
o której mowa w ust. 3.

Art. 25. 1. W przypadku niepowołania podmiotu zarządzającego w trybie
art. 23 ust. 1 zadania i uprawnienia podmiotu zarządzającego wykonuje gmina,
w granicach której położona jest większa część nieruchomości gruntowych,
z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, znajdujących się w granicach portu lub
przystani morskiej.
2. W przypadku gdy większa część nieruchomości gruntowych, z wyłączeniem
gruntów pokrytych wodami, znajdujących się w granicach portu lub przystani
morskiej stanowi przedmiot:
1) własności Skarbu Państwa i nie została oddana w użytkowanie wieczyste lub
2) użytkowania wieczystego Skarbu Państwa
– zadania i uprawnienia podmiotu zarządzającego wykonuje właściwy dyrektor
urzędu morskiego.
3. Wpływy z tytułu opłat portowych pobieranych przez gminę w przypadku,
o którym mowa w ust. 1, stanowią dochód gminy.
4. Wpływy z tytułu opłat portowych pobieranych przez dyrektora urzędu
morskiego w przypadku, o którym mowa w ust. 2, stanowią dochód budżetu państwa.
5. Gmina, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, albo dyrektor urzędu
morskiego, w przypadku, o którym mowa w ust. 2, mogą powierzyć zadania
i uprawnienia podmiotu zarządzającego na zasadach określonych w ustawie z dnia
21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1528, 1655 i 2020) lub ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie
publiczno-prywatnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 711), z tym że w przypadku powierzenia
zadań i uprawnień podmiotu zarządzającego koncesjonariuszowi lub partnerowi
prywatnemu uprawnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 oraz art. 4a, przysługują
odpowiednio gminie lub Skarbowi Państwa. Przepisu art. 3a ust. 1 pkt 1 lit. a nie
stosuje się.

Art. 26. (pominięty).

Art. 27. (pominięty).

Art. 28. (pominięty).

Art. 29. (pominięty).

Art. 30. (uchylony).

Art. 30a. 1. Po utworzeniu spółek, o których mowa w art. 13 ust. 1–3, minister
właściwy do spraw Skarbu Państwa, działając w imieniu Skarbu Państwa, na zasadach
określonych w przepisach Kodeksu handlowego, wniesie o podjęcie przez walne
zgromadzenie akcjonariuszy tych spółek oraz spółek: Zarząd Portu Gdańsk SA
w Gdańsku, Port Gdynia Holding SA w Gdyni i Zarząd Portu Szczecin-Świnoujście
SA w Szczecinie uchwał na podstawie art. 463 pkt 1 Kodeksu handlowego:
1) o połączeniu spółki Zarząd Portu Gdańsk SA w Gdańsku ze spółką, o której
mowa w art. 13 ust. 1;
2) o połączeniu spółki Port Gdynia Holding SA w Gdyni ze spółką, o której mowa
w art. 13 ust. 2;
3) o połączeniu spółki Zarząd Portu Szczecin-Świnoujście SA w Szczecinie ze
spółką, o której mowa w art. 13 ust. 3.
2. W połączeniach, o których mowa w ust. 1, spółkami przejmującymi są spółki,
o których mowa w art. 13 ust. 1–3.

Art. 30b. 1. W przypadku dokonania połączeń spółek, o których mowa w art.
30a ust. 1, uprawnionym pracownikom spółek przejętych w rozumieniu art. 2 ustawy
z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2181 oraz z 2020 r. poz. 284 i 875) w spółkach przejmowanych
przysługuje, zgodnie z zasadami określonymi w art. 36 i art. 38 ustawy z dnia
30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników, prawo
do nieodpłatnego nabycia akcji emisji połączeniowej objętych przez Skarb Państwa
w spółkach przejmujących proporcjonalnie do wartości nominalnej akcji należących
do Skarbu Państwa w spółce przejętej, które byłyby przeznaczone do nieodpłatnego
zbycia w przypadku prywatyzacji pośredniej.
2. Prawo do nieodpłatnego nabycia akcji, o którym mowa w ust. 1, powstaje po
upływie 3 miesięcy od dnia wykreślenia spółki przejętej z rejestru handlowego
i wygasa z upływem 6 miesięcy od dnia jego powstania.

Art. 30c. Skarb Państwa zachowuje w spółkach zarządzających portami
o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, o których mowa w art. 30a ust.
1, co najmniej 51% sumy głosów służących całemu kapitałowi, po zrealizowaniu przez
pracowników prawa do nieodpłatnego nabycia akcji.

Art. 31. Jeżeli, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, rada
gminy nie podejmie uchwały o przystąpieniu do spółki, o której mowa w art. 13 ust.
1–3, spółkę zawiąże Skarb Państwa.

Art. 32. (pominięty).

Art. 33. Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.