Wejscie w życie: 1 lipca 2009

Ostatnia Zmiana: 1 września 2017

Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Art. 1. Ustawa określa:
1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich świadczeń
kompensacyjnych zwanych dalej „świadczeniami”;
2) zasady:
a) ustalania wysokości świadczeń,
b) postępowania w sprawach o świadczenia,
c) wypłaty świadczeń,
d) finansowania świadczeń.

Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) nauczyciel – nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych
zatrudnionych w:
a) publicznych i niepublicznych przedszkolach,
b) szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
c) publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego
i placówkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 14 grudnia
2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, 949 i 2203);
2) organ rentowy – jednostkę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
właściwą do wydawania decyzji w sprawach świadczeń, określoną w ustawie
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1778);
3) uprawniony – osobę mającą ustalone prawo do świadczenia.

Art. 3. Prawo do świadczenia na warunkach i w wysokości określonych
w ustawie przysługuje nauczycielom zatrudnionym w jednostkach, o których mowa
w art. 2 pkt 1.

Art. 4. 1. Świadczenie przysługuje nauczycielom, którzy spełnili łącznie
następujące warunki:
1) osiągnęli wiek, o którym mowa w ust. 3;
2) mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1383, 1386 i 2120), zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach
z FUS”, wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach,
o których mowa w art. 2 pkt 1, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego
wymiaru zajęć;
3) rozwiązali stosunek pracy.
2. Nauczycielom spełniającym warunki określone w ust. 1 pkt 1 i 2 świadczenie
przysługuje również w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia
stosunku pracy w okolicznościach określonych:
1) w art. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.
U. z 2017 r. poz. 1189 i 2203);
2) w art. 225 ust. 1, 6, 7 i 10 oraz art. 226 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. –
Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60,
949 i 2203).
3. Nauczyciel ma prawo do świadczenia, jeżeli ukończył:
1) 55 lat – w latach 2009–2014;
2) 55 lat w przypadku kobiet i 56 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2015–2016;
3) 55 lat w przypadku kobiet i 57 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2017–2018;
4) 55 lat w przypadku kobiet i 58 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2019–2020;
5) 55 lat w przypadku kobiet i 59 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2021–2022;
6) 55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2023–2024;
7) 56 lat w przypadku kobiet i 61 lat w przypadku mężczyzn – w latach 2025–2026;
8) 57 lat w przypadku kobiet i 62 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2027–2028;
9) 58 lat w przypadku kobiet i 63 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2029–2030;
10) 59 lat w przypadku kobiet i 64 lata w przypadku mężczyzn – w latach 2031–2032.

Art. 5. 1. Świadczenie stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem
podzielenia podstawy obliczenia emerytury, ustalonej w sposób określony w art.
25 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez średnie dalsze trwanie życia dla osób
w wieku 60 lat, ustalone według obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia tablic średniego trwania życia, o których mowa w art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
2. Jeżeli uprawniony jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, przy
ustalaniu podstawy obliczenia emerytury, składki na ubezpieczenie emerytalne,
zewidencjonowane na jego koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, zwanym
dalej „Zakładem”, zwiększa się przez pomnożenie wskaźnikiem korygującym
19,52/12,22, stanowiącym stosunek pełnej wysokości składki na ubezpieczenie
emerytalne do wysokości zewidencjonowanej na koncie ubezpieczonego w Zakładzie.
3. Kwota świadczenia nie może być niższa niż kwota najniższej emerytury,
o której mowa w art. 85 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
4. Świadczenie podlega waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych
dla waloryzacji świadczeń w art. 88, art. 89 i art. 93 ustawy o emeryturach i rentach
z FUS.

Art. 6. Świadczenia finansowane są z budżetu państwa.

Art. 7. 1. Prawo do świadczenia powstaje z dniem spełnienia warunków
wymaganych do nabycia tego prawa.
2. W przypadku pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia
rehabilitacyjnego prawo do świadczenia powstaje z dniem zaprzestania pobierania
tego zasiłku lub świadczenia.

Art. 8. Prawo do świadczenia ustaje z dniem:
1) poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją
organu rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego
w odrębnych przepisach;
2) poprzedzającym dzień osiągnięcia przez uprawnionego wieku:
a) 60 lat – w przypadku kobiet,
b) 65 lat – w przypadku mężczyzn
– jeżeli uprawniony nie ma prawa do emerytury ustalonego decyzją organu
rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych
przepisach;
3) śmierci uprawnionego.

Art. 9. 1. Prawo do świadczenia ulega zawieszeniu lub świadczenie to ulega
zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 103 ust. 3 i art. 104–106 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS.
2. Prawo do świadczenia ulega zawieszeniu bez względu na wysokość
uzyskiwanego przychodu w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach,
o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.

Art. 10. 1. W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenie
określone ustawą, świadczenie należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi,
dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w przypadku ich
braku – małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego
gospodarstwa domowego, a w razie ich braku – innym członkom rodziny
uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
2. Osoby wymienione w ust. 1 mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu
postępowania w sprawie świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która
o to świadczenie wystąpiła.
3. Roszczenie o wypłatę świadczenia, o którym mowa w ust. 1, wygasa po
upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenie przysługiwało, chyba
że przed upływem tego okresu zostanie zgłoszony wniosek o dalsze prowadzenie
postępowania.

Art. 11. Do świadczenia przysługuje dodatek pielęgnacyjny na zasadach
i w wysokości określonych w art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Art. 12. Osobie, która pokryła koszty pogrzebu po śmierci:
1) uprawnionego,
2) członka rodziny uprawnionego
– przysługuje zasiłek pogrzebowy na zasadach określonych w art. 77–81 i art.
99 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Art. 13. Dodatek pielęgnacyjny oraz zasiłek pogrzebowy finansowane są
z budżetu państwa.

Art. 14. Postępowanie w sprawie świadczenia wszczyna się na wniosek
nauczyciela zgłoszony bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek w organie
rentowym.

Art. 15. 1. Decyzję w sprawie świadczenia wydaje i świadczenie to wypłaca:
1) organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania nauczyciela;
2) organ rentowy właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania
nauczyciela w Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zamieszkuje on poza granicami
Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Od decyzji w sprawie świadczenia przysługuje odwołanie do sądu, na
zasadach określonych w art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą o systemie ubezpieczeń
społecznych”.

Art. 16. 1. Świadczenie wypłaca się za miesiąc kalendarzowy w terminach i na
zasadach przewidzianych dla wypłaty emerytur określonych w art. 129, art. 130, art.
132–135 i art. 136b ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
2. Kwotę świadczenia za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę świadczenia
przez liczbę dni kalendarzowych w miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez
liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje.
3. W razie śmierci uprawnionego wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od
miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarła osoba uprawniona.

Art. 17. 1. W razie zbiegu prawa do świadczenia z prawem do renty, uposażenia
w stanie spoczynku, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub
innego świadczenia o charakterze emerytalnym lub rentowym, ustalonym na
podstawie odrębnych ustaw, przysługuje tylko jedno z tych świadczeń – wyższe lub
wybrane przez uprawnionego.
2. W przypadku skorzystania z prawa do świadczenia nie przysługuje prawo do
rekompensaty, o której mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach
pomostowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 664).

Art. 18. 1. W zakresie postępowania w sprawach świadczenia stosuje się
odpowiednio przepisy art. 114, art. 116 i art. 117–128a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
2. W zakresie postępowania w sprawach zwrotu nienależnie pobranego
świadczenia, egzekucji i potrąceń stosuje się odpowiednio przepisy art. 138–
144 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz przepisy art. 84 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych.
3. W razie zbiegu prawa do świadczenia z prawami, o których mowa w art.
17 ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 98 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Art. 19. (pominięty).

Art. 20. (pominięty).

Art. 21. (pominięty).

Art. 22. (pominięty).

Art. 23. (pominięty).

Art. 24. (pominięty).

Art. 25. (pominięty).

Art. 26. (pominięty).

Art. 27. (pominięty).

Art. 28. (pominięty).

Art. 29. (pominięty).

Art. 30. Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po
miesiącu ogłoszenia, z wyjątkiem art. 26 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem
ogłoszenia.