Sygnatura III CZP 102/15

Teza: SN: ​1. Transkrypcja protokołu sporządzonego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest dokumentem urzędowym i nie stanowi podstawy ustaleń dotyczących przebiegu posiedzenia. 2. Jeżeli protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie pozwala w części obejmującej czynność dowodową na ustalenie jej treści, sąd powtarza w odpowiednim zakresie tę czynność (art. 241 k.p.c.). 3. Podnosząc w apelacji zarzut błędnej oceny dowodu (art. 233 § 1 k.p.c.), skarżący nie musi wskazywać konkretnego fragmentu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku utrwalającego przeprowadzenie tego dowodu.


Uchwała

Sądu Najwyższego

z dnia 23 marca 2016 r.

III CZP 102/15


1. Transkrypcja protokołu sporządzonego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest dokumentem urzędowym i nie stanowi podstawy ustaleń dotyczących przebiegu posiedzenia.
2. Jeżeli protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie pozwala w części obejmującej czynność dowodową na ustalenie jej treści, sąd powtarza w odpowiednim zakresie tę czynność (art. 241 k.p.c.).
3. Podnosząc w apelacji zarzut błędnej oceny dowodu (art. 233 § 1 k.p.c.), skarżący nie musi wskazywać konkretnego fragmentu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku utrwalającego przeprowadzenie tego dowodu.
OSNC 2016/7-8/88
Dz.U.2016.1822: art. 157; art. 158 § 4; art. 233 § 1; art. 241; art. 244



Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Jacek Gudowski.
Sędziowie: SN Karol Weitz (sprawozdawca), SA Janusz Kaspryszyn.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ewy W. przeciwko "B.", spółki z o.o. w T. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 23 marca 2016 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r.:
"1. Czy sporządzony na podstawie art. 157 § 1 k.p.c. protokół utrwalający przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk umożliwia sądowi drugiej instancji kontrolę procesowo-instancyjną w rozumieniu art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji?
2. Czy transkrypcja protokołu utrwalonego za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk sporządzona zgodnie z art. 158 § 4 k.p.c. ma charakter dokumentu urzędowego i jest równoznaczna z tym protokołem i czy na jej podstawie sąd drugiej instancji może dokonywać kontroli procesowo - instancyjnej orzeczenia?
3. Czy § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego w postępowaniu cywilnym, w zakresie, w jakim umożliwia dokonywanie zmian zapisu za pomocą urządzeń korygujących lub wzmacniających dźwięk nie narusza domniemań prawdziwości i prawidłowości protokołu jako dokumentu urzędowego?
4. Czy w przypadku, gdy protokół utrwalający przebieg posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk jest słabo słyszalny zachodzi konieczność powtórzenia postępowania dowodowego czy odtworzenia akt?
5. Czy dla skutecznego kwestionowania w ramach zarzutu art. 233 § 1 k.p.c. oceny zeznań świadków skarżący w apelacji powinien odnieść się do konkretnych fragmentów zapisu dźwiękowego?"
podjął uchwałę:
1. Transkrypcja protokołu sporządzonego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie jest dokumentem urzędowym i nie stanowi podstawy ustaleń dotyczących przebiegu posiedzenia.
2. Jeżeli protokół sporządzony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk nie pozwala w części obejmującej czynność dowodową na ustalenie jej treści, sąd powtarza w odpowiednim zakresie tę czynność (art. 241 k.p.c.).
3. Podnosząc w apelacji zarzut błędnej oceny dowodu (art. 233 § 1 k.p.c.), skarżący nie musi wskazywać konkretnego fragmentu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku utrwalającego przeprowadzenie tego dowodu.
odmówił podjęcia uchwały w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Powódka Ewa W. pozwem z dnia 22 stycznia 2014 r. domagała się zasądzenia od pozwanej "B.", spółki z o.o. w T. kwoty 4 527,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 16 stycznia 2014 r. (...) Przebieg posiedzeń sądowych wyznaczonych na rozprawę w pierwszej instancji był utrwalany za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk oraz pisemnie, a sprawę rozpoznano w postępowaniu uproszczonym. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r. uwzględnił powództwo, uznając roszczenie powódki za zasadne w całości, a podniesiony przez pozwaną zarzut potrącenia z tytułu kar umownych ocenił jako bezzasadny.
Pozwana wniosła apelację, podnosząc zarzuty naruszenia art. 233 § 1 w związku z art. 227 k.p.c. i art. 6 k.c. przez pominięcie określonych w apelacji postanowień umowy z dnia 1 lutego 2013 r., zobowiązujących powódkę do gromadzenia i przechowywania dokumentacji pracowniczej i do przedstawienia do zatwierdzenia raportu, ewidencji czasu pracy przez pozwanego, a potem - dopiero po zatwierdzeniu raportu - wystawienia faktury, co skutkowało dopuszczeniem dowodu z zeznań świadków i uznaniem roszczenia powódki za udowodnione, mimo niespełnienia umownych wymagań odnoszących się do dokumentowania, a więc udowodnienia wysokości roszczenia, i art. 233 § 1 k.p.c. przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na dokonaniu wybiórczej oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, skutkujące uznaniem za udowodnione okoliczności faktycznych wskazywanych przez powódkę i nieuznaniem okoliczności wskazywanych przez pozwanego z powołaniem się na postanowienia umowy łączącej strony.
Rozpoznając apelację, Sąd Okręgowy w Warszawie powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym na wstępie zagadnieniu prawnym.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd drugiej instancji może przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, jeżeli pozostaje ono w bezpośrednim związku z problemami występującemu przy rozpoznawaniu środka odwoławczego, a jego rozwiązanie jest potrzebne do wydania orzeczenia w sprawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 73/97, nie publ., i z dnia 19 listopada 2008 r., III CZP 21/08, nie publ.). Niezbędne jest, aby wątpliwości Sądu drugiej instancji nawiązywały do sytuacji faktycznej i prawnej występującej w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r., III CZP 49/08, nie publ.). Analiza zagadnień teoretycznych, oderwanych od okoliczności sprawy, nie należy do Sądu Najwyższego, lecz jest domeną nauki. W sytuacji, w której pytanie ma charakter teoretyczny i abstrakcyjny oraz nie jest związane z okolicznościami sprawy, odpowiedź nie jest potrzebna do jej rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2008 r., III CZP 42/08, nie publ., i z dnia 22 maja 2009 r., III CZP 23/09, nie publ.).
Postanowienie Sądu Okręgowego, w którym przedstawiono zagadnienia prawne do rozstrzygnięcia, w nie spełnia części tych wymagań. Uzasadnienie tego postanowienia w niewielkim stopniu nawiązuje do okoliczności sprawy i nie wyjaśnia, jaki jest związek przedstawionych zagadnień prawnych z rozstrzygnięciem sprawy. Przeważają w nim argumenty, które dają wyraz dezaprobacie składu orzekającego względem obowiązującego stanu normatywnego odnoszącego się do tzw. protokołu elektronicznego. Jakkolwiek argumenty te, przynajmniej w części, nie są pozbawione podstaw, to jednak trzeba mieć na względzie, że krytyczna ocena obowiązujących regulacji prawnych sama przez się nie uzasadnia występowania do Sądu Najwyższego z zagadnieniem prawnym na podstawie art. 390 § 1 k.p.c.
Pierwsze zagadnienie nie dotyczy wykładni art. 157 § 1 k.p.c., lecz zmierza do odpowiedzi na pytanie, czy instytucja protokołu elektronicznego w ujęciu tego przepisu - w kontekście jej wpływu na możliwość dokonywania kontroli procesowo-instancyjnej orzeczenia przez sąd drugiej instancji w ramach zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. - jest zgodna z prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i prawem do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji). Ujęte w ten sposób pytanie powinno być skierowane nie do Sądu Najwyższego, lecz do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 i art. 193 Konstytucji). Podział funkcji między Trybunał Konstytucyjny oraz Sąd Najwyższy i sądy powszechne wyraża się w tym, że oceny zgodności z Konstytucją norm prawnych dokonuje Trybunał Konstytucyjny; nie dokonują jej - w zasadzie - Sąd Najwyższy lub sądy powszechne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2004 r., I CK 291/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 71, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2002 r., III CKN 326/01, nie publ.; zob. jednak także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., III CKN 1089/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 37). Założenie to obowiązuje dopóty, dopóki Trybunał Konstytucyjny jest władny - w istniejącym otoczeniu normatywnym - realizować swoje funkcje ustrojowe. Wobec tego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 2016 r., K 47/15 (http://trybunal.gov.pl), dotyczący ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. poz. 2217), obowiązuje (art. 190 ust. 1 Konstytucji), należy stwierdzić, że wskazany warunek pozostaje spełniony. Uzasadnia to odmowę podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy na pierwsze z pytań (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2010 r., III CZP 3/10, OSNC 2010, nr 11, poz. 155).
Związku z okolicznościami sprawy nie ma trzecie pytanie, czy § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r., poz. 359 - dalej:
"rozporządzenie z 2015 r."), w zakresie, w którym umożliwia zmiany zapisu za pomocą urządzeń korygujących lub wzmacniających dźwięk, nie na narusza domniemania prawdziwości i prawidłowości protokołu jako dokumentu urzędowego, brak bowiem informacji co do tego, czy § 12 rozporządzenia z 2015 r. zost