LISTA NOTATEK / SKRYPTÓW - PRAWO

-> ->

Prawo Karne Materialne

karne

Wzór zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu

Zbrodnię można popełnić tylko UMYŚLNIE, a występek o ile ustawa to przewiduje również NIEUMYŚLNIE


Umyślność występuje jeżeli sprawca ma zamiar popełnić przestępstwo, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia lub godzi się na to.


Przykład:
Mężczyzna chcąc wejść w posiadanie dużej ilości pieniędzy, kupuje w pobliskim sklepie nóż i pożycza kominiarkę. Bacznie obserwuje i notuje godziny powrotu z pracy, jednego z mieszkańców tej samej kamienicy. Dopracowując plan ataku i ucieczki postanawia zaatakowaćźnym wieczorem sąsiada. Zranił go nożem, dotkliwie pobił i zabrał wszystkie pieniądze.


Dolus directus – zamiar bezpośredni, to sytuacja w której sprawca chce popełnić czyn zabroniony.
Dolus eventualis – zamiar ewentualny, to sytuacja w której sprawca przewidując możliwość popełnienia czynu zabronionego, na to się godzi. Sprawca "nie chce dokonać, ale nie chce też nie dokonać" - obojętność woli mimo uświadomionego prawdopodobieństwa nastąpienia czynu. Warunkiem przyjęcia, że sprawca czynu działał z zamiarem ewentualnym, jest ustalenie, iż – po pierwsze – sprawca miał świadomość, że podjęte działanie może wyczerpywać przedmiotowe znamiona ustawy karnej i – po drugie – sprawca akceptuje sytuację, w której czyn wyczerpuje przedmiotowe znamiona przestępstwa, w postaci aktu woli polegającej na godzeniu się z góry z takim stanem rzeczy, przy czym zgody na skutek nie można domniemywać czy się domyślać, lecz należy wykazać, że stanowiła ona jeden z elementów procesów, zachodzących w psychice sprawcy.



Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, kiedy sprawca chce taki czyn popełnić. Zamiarem będzie świadome ukierunkowanie sprawcy na wykonanie zamierzonego celu.

_______________________________________________________________________


NIEUMYŚLNOŚĆ - jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.



W pojęciu nieumyślności zamieścić można zarówno lekkomyślność jak i niedbalstwo.


Lekkomyślność -sprawca przewiduję możliwość popełnienia przestępstwa, jednak przypuszcza że go uniknie.

Niedbalstwo - sprawca nie jest świadomy że popełnia czyn zabroniony, ale ustawodawca zakłada że w takim wypadku mógł konsekwencję swojego działania przewidzieć.


Przykład: pozostawienie w odludnym miejscu niezabezpieczonego głębokiego wykopu, do którego ktoś wpadł i zmarł może być uznane za nieumyślne spowodowanie śmierci. Natomiast pozostawienie niezabezpieczonego głębokiego wykopu w poprzek chodnika, ze świadomością, że dużo ludzi tamtędy chodzi po ciemku może już stanowić zabójstwo w zamiarze ewentualnym. Czasami jednak trudno jest określić zamiar sprawcy, więc sąd musi oceniać go w oparciu o szczegółową analizę wszystkich okoliczności.

Inny przykład: Jeśli sprawca chciał tylko kogoś lekko pobić, ale niechący go zabił (np. bo uderzył mocniej niż chciał albo ofiara zmarła na zawał ze strachu), to ciągle dochodzi do nieumyślnego spowodowania śmierci, tyle że łącznie z przestępstwem lekkiego pobicia.

Przy ocenie, czy doszło do nieumyślnego spowodowania śmierci pod uwagę bierze się tylko zamiar co do zabicia ofiary. Jeśli sprawca chciał zabić albo się godził na śmierć ofiary (zamiar bezpośredni albo ewentualny), to mamy do czynienia z zabójstwem (art. 148 kk). Jeśli natomiast sprawca nie chciał zabić i się na nią nie godził, ale do śmierci doszło – to mamy nieumyślne spowodowanie śmierci.






Przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości:

Wywieranie wpływu na czynności sądu (art. 232)

Fałszywe zeznania (art. 233)

Fałszywe oskarżenie (art. 234)

Tworzenie fałszywych dowodów (art. 235)

Zatajanie dowodów niewinności (art. 236)

Fałszywe zawiadomienie o przestępstwie (art. 238)

Poplecznictwo (art. 239)

Niezawiadomienie o przestępstwie (art. 240)


Czym jest oszustwo?

Art. 286. KK

Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania,
podlega karze pozbawienia wolno
ści od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto
żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolno
ści albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Je
żeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.


Czyn ciągły:

Dwa lub więcej zachowań podjętych w krótkich odstępach czasu, w realizacji z góry powziętego zamiaru uważa się za jeden czyn zabroniony w znaczeniu prawnym, traktowany jako nierozerwalna całość.


Z czynem ciągłym mamy do czynienia, jeżeli sprawca obejmuje swym z góry powziętym zamiarem wszystkie zachowania, jakie się na ten czyn składają. Mówiąc inaczej - sprawca już na wstępie zakłada, iż popełni przestępstwo składające się z kilku zachowań, czyli w pewnym sensie "na raty", albo co najmniej możliwość taką dopuszcza.


Przyjęcie w konkretnym wypadku konstrukcji czynu ciągłego prowadzi w zasadzie do takich samych konsekwencji prawnych, jakie wynikają z przypisania sprawcy jednego przestępstwa popełnionego jednym czynem. Należy przy tym dodać, że w zdecydowanej większości przypadków konstrukcja czynu ciągłego jest dla sprawcy korzystna. Mimo wielości zachowań nie powoduje ona bowiem modyfikacji granic ustawowego zagrożenia.


Wymóg tożsamości pokrzywdzonego - w wypadku, gdy przedmiotem zamachu jest dobro osobiste. Np. znieważenie kolejno kilku osób , nawet w ramach realizacji jednego przyjętego z góry zamiaru nie jest czynem ciągłym.



Ciąg przestępstw -

Jeżeli sprawca popełnia w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, sąd orzeka jedną karę na podstawie przepisu, którego znamiona każde z tych przestępstw wyczerpuje, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Dla zrozumienia ciągu przestępstw należy zwrócić uwagę na następujące przesłanki:

  • krótkie odstępy czasu - w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka „krótkich odstępów czasu” będzie spełniona jeżeli przestępstwa zostały popełnione w przedziale do nawet 2 lat

  • przestępstwa popełnione z wykorzystaniem takiej samej sposobności – Przyjmuje się jednak, że chodzi o wykorzystanie takiej samej okazji, okoliczności tzn. sposobność, która się powtarza, ewentualnie jedna sposobność rozciągnięta w czasie

  • dwa lub więcej przestępstw zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw.





Przykład:

Pan X był zatrudniony na stacji benzynowej. W dniu 02.07.2015 r. przypadkowo podejrzał kod do sejfu w którym znajdowały się pieniądze. Jeszcze tego samego dnia Pan X pozyskał z sejfu kwotę 600,00 złotych. Pan X był pewny, że nikt się nie doliczy skradzionej gotówki – postanowił, że więcej nie będzie już kradł. W dniu 06.07.2015 r. Pan X pracując na nocnej zmianie znowu dokonał kradzieży kwoty 700,00 złotych z sejfu – co prawda jego postanowienie z dnia 02.07.2015 r., o tym iż więcej pieniędzy nie ukradnie było szczere, to jednak „silna wola była zbyt słaba”. Również i po tej kradzieży z dnia 06.07.2015 r. Pan X nie planował dalszych czynności wobec sejfu i gotówki tam przetrzymywanej. Ale stało się – w dniu 10.07.2015 r. będąc na porannej zmianie Pan X po raz kolejny postanowił nielegalnie wzbogacić się o kwotę 800,00 złotych z sejfu.

W podanym powyżej przykładzie doszło do 3 kradzieży i to z włamaniem:

  • kradzież A z dnia 02.07.2015 r. kwota 600 złotych;

  • kradzież B z dnia 06.07.2015 r., kwota 700 złotych;

  • kradzież C z dnia 10.07.2015 r., kwota 800 złotych.

Każde z przestępstw zostało popełnione odrębnie – Pan X jako sprawca nie miał zamiaru stałego „podkradania” kwot, lecz gdy pojawiała się okazja, odnawiał się także i u niego zamiar skorzystania z tej okazji. Gdyby od początku zaplanował 3 kradzieże, wtedy mielibyśmy do czynienia z czynem ciągłym. Przy ciągu przestępstw sąd wymierza jedną karę – a kara ta może być do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. (Natomiast jak wspomniano wcześniej, czyn ciągły NIE PODLEGA karze surowszej.)



A więc różnica między czynem ciągłym a ciągiem przestępstw polega na tym, że w tym drugim nie ma z góry powziętego zamiaru.





Obostrzenie i obniżenie kary:

Jeżeli zachodzi kilka niezależnych od siebie podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia albo obostrzenia kary, sąd może tylko jeden raz karę nadzwyczajnie złagodzić albo obostrzyć, biorąc pod uwagę łącznie zbiegające się podstawy łagodzenia albo obostrzenia. Jeżeli zbiegają się podstawy nadzwyczajnego złagodzenia i obostrzenia, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie albo obostrzenie kary.


Obostrzenie:

Nadzwyczajne obostrzenie kary polega na wymierzeniu kary powyżej górnej granicy zagrożenia przewidzianego w sankcji za dane przestępstwo. Kara nadzwyczajnie obostrzona nie może przekroczyć 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności lub 20 lat pozbawienia wolności;


Podstawy nadzwyczajnego obostrzenia kary.

1) popełnienie przestępstwa o charakterze chuligańskim

2) popełnienie przestępstwa w warunkach recydywy specjalnej jednokrotnej (art. 64 § 1kk)

3) popełnienie przestępstwa w warunkach multirecydywy (art. 64 § 2kk)

4) popełnienie przestępstwa przez sprawcę „zawodowego” (art. 65kk)

5) popełnienie przestępstwa w zorganizowanej grupie lub związku mającym na celu jego popełnienie

6) popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym (art. 65kk)


Obniżenie kary - polega na wymierzeniu kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju (np. kary grzywny, czy ograniczenia wolności), zamiast kary pozbawienia wolności.


--->>Jeżeli czyn stanowi zbrodnię zagrożoną co najmniej karą 25 lat pozbawienia wolności, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od 8 lat,

/////////////////////////////////////////////////////////////////

--->>Jeżeli czyn stanowi inną zbrodnię, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od 1/3 dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Przykład: Art. 148. § 1. Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Sąd stosując nadzwyczajne złagodzenie kary może wymierzyć:

  • najmniej - 8 lat/3 =  2 lata i 8 miesięcy

  • najwięcej- 7 lat i 11 miesięcy (czyli tylko o 1 miesiąc mniej niż najniższa kara bez jej łagodzenia)


/////////////////////////////////////////////////////////////////

--->>Jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności nie niższa od roku, sąd wymierza grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności,


Przykład: Art. 280. § 1. Kto kradnie, używając przemocy wobec osoby lub grożąc natychmiastowym jej użyciem albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

Sąd wymierzy karę w granicach:

  • najmniej- 1 miesiąc pozbawienia wolności

  • najwięcej - 1 rok i 11 miesięcy pozbawienia wolności

  • lub karę ograniczenia wolności

  • lub karę grzywny

/////////////////////////////////////////////////////////////////

--->>Jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia est kara pozbawienia wolności niższa od roku, sąd wymierza grzywnę albo karę ograniczenia wolności(już bez możliwości pozbawienia wolności).

Przykład: Art. 174. § 1. Kto sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Sąd wymierzy grzywnę lub karę ograniczenia wolności.

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////



Podsumowując:

  1. Zbrodnia 25 lat pozbawienia lub więcej – do 8lat można obniżyć max

  2. Zbrodnia zagrożona < 25 lat pozbawienia – można obniżyc kare o 1/3

  3. Występek jeżeli najmniejsza kara pozbawienia wolności przekracza 1 rok – można obniżyć można wtedy do miesiąca pozbawienia max, lub zastosować inne kary

  4. Występek jeżeli najmniejsza kara pozbawienia wolności nie przekracza 1 rok – wtedy nie orzeka się kary pozbawienia wolności tylko inne kary




Sąd może, ale nie musi, czyli stosuje fakultatywnie nadzwyczajnie złagodzoną karę:

  • wobec nieletniego sprawcy przestępstwa, który odpowiada na podstawie przepisów kodeksu karnego

  • wobec sprawcy, który jedynie usiłował w sposób nieudolny dokonać przestępstwa

  • wobec sprawcy, który wyraził czynny żal bezskuteczny

  • wobec pomocnika do popełnienia czynu zabronionego

  • wobec współdziałającego, którego nie dotyczy okoliczność osobista stanowiąca znamię czynu zabronionego

  • wobec pomocnika lub podżegacza do czynu, którego nawet nie usiłowano dokonać

  • wobec pomocnika lub podżegacza, którzy dobrowolnie lecz bezskutecznie usiłowali zapobiec dokonaniu czynu zabronionego

  • wobec sprawcy, który przekroczył granice obrony koniecznej

  • wobec sprawcy, który przekroczył granice stanu wyższej konieczności

  • wobec sprawcy, który pozostaje w nieusprawiedliwionym błędzie co do kontratypu

  • wobec sprawcy, który pozostaje w nieusprawiedliwionym błędzie co do bezprawności własnego czynu

  • wobec sprawcy, działającego w warunkach ograniczonej poczytalności

  • wobec sprawcy młodocianego, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze

  • wobec sprawcy, który pojednał się z pokrzywdzonym, szkoda została naprawiona albo obaj uzgodnili sposób jej naprawienia

  • jeżeli przemawia za tym postawa sprawcy, zwłaszcza gdy czynił on starania o naprawienie szkody lub jej zapobieżenie

  • jeżeli sprawca przestępstwa nieumyślnego lub jego najbliższy poniósł poważny uszczerbek w związku z popełnionym przestępstwem

  • wobec sprawcy przestępstwa, który niezależnie od wyjaśnień w swojej sprawie, ujawnił przed organami ścigania i przedstawił istotne okoliczności, nieznane dotychczas temu organowi, przestępstwa zagrożonego karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności,

  • jeżeli zachodzi inny szczególnie uzasadniony wypadek, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za dane przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa.


sąd może nadzwyczajnie złagodzić karę na wniosek prokuratora , a nawet ją zawiesić w stosunku do sprawcy, który ujawnił istotne okoliczności, nieznane dotychczas temu organowi, przestępstwa zagrożonego karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności.


Sąd musi wymierzyć karę nadzwyczajnie złagodzoną:

  • wobec nieletniego sprawcy czynu karalnego, który odpowiada na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, w chwili orzekania ukończył 18 lat, zaś stosowanie wobec niego środka poprawczego nie byłoby już celowe

  • wobec nieletniego sprawcy czynu karalnego, który odpowiada na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, ukończył 18 lat przed rozpoczęciem wykonywania środka poprawczego, którego jego stosowanie nie byłoby już celowe

  • wobec sprawcy współdziałającego z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, jeżeli ujawni on wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz istotne okoliczności jego popełnienia (niezależnie od stanu wiedzy organu o tym przestępstwie).




Recydywa zwykła i wielokrotna:


Recydywa zwykła zachodzi wtedy, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

  1. 1) sprawca uprzednio został skazany za przestępstwo umyślne,
    2) skazany zosta
    ł za to przestępstwo na karę pozbawienia wolności,
    3) odby
    ł z tej kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności,
    4) przed up
    ływem 5 lat od odbycia tej kary w takim co najmniej rozmiarze popełnił kolejne przestępstwo,
    5) przest
    ępstwo było umyślne, a ponadto
    6) podobne do przest
    ępstwa, za które został poprzednio skazany.


  1. Przestępstwo, za które następuje drugie skazanie, musi być podobne do przestępstwa umyślnego, za które nastąpiło pierwsze skazanie i za które sprawca odbywał karę pozbawienia wolności, a nie do innego przestępstwa popełnionego poprzednio przez niego.

  2. Sąd może wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.



  1. Recydywa wielokrotna:

  2. Zachodzi wówczas, gdy sprawca popełnia co najmniej trzecie (za pierwsze skazany normalnie, za drugie jako recydywa zwykła, no i teraz za trzecie będzie skazywany w warunkach recydywy wielokrotnej) przestępstwo oraz spełnione są łącznie następujące warunki:

1) sprawca uprzednio został skazany w warunkach recydywy zwykłej
2) odby
ł karę pozbawienia wolności trwającą łącznie co najmniej rok,
3) w ci
ągu 5 lat po odbyciu w całości lub w części ostatniej kary (przedawnienie recydywy specjalnej wielokrotnej) popełnił ponownie przestępstwo umyślne przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia.

  1. Sąd w przypadku recydywy specjalnej wielokrotnej wymierza karę pozbawienia wolności przewidziana za przypisane przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a może ją wymierzyć do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Podwyższenie górnego ustawowego zagrożenia nie dotyczy zbrodni. W takich okolicznościach, na zasadach ogólnych powrót do przestępstwa zostanie uwzględniony jako okoliczność mająca wpływ na wymiar kary.



Przestępstwa podobne:

Przestępstwami podobnymi są przestępstwa należące do tego samego rodzaju; przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia albo przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej uważa się za przestępstwa podobne.

Bójka:

Art. 158. Bójka i pobicie

§ 1. Kto bierze udział w bójce lub pobiciu, w którym naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, lub uszkodzenie ciała - średni i lekki uszczerbek na zdrowiu,
podlega karze pozbawienia wolno
ści do lat 3.
§ 2. Je
żeli następstwem bójki lub pobicia jest ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka, sprawca
podlega karze pozbawienia wolno
ści od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Je
żeli następstwem bójki lub pobicia jest śmierć człowieka, sprawca
podlega karze pozbawienia wolno
ści od roku do lat 10.




wina mieszana:

Culpa dolo exorta(z łaciny - wina spowodowana podstępem), w prawie karnym tzw. wina mieszana, czyli umyślno-nieumyślna, zwana też kombinowaną. Polega ona na tym, że przestępstwo podstawowe jest popełnione z winy umyślnej, natomiast jego skutki wynikają z winy nieumyślnej.

Dochodzi do niej np. wtedy, gdy sprawca, chcąc przywłaszczyć sobie torebkę ofiary, wyszarpuje ją tak gwałtownie, że ofiara upada na ziemię, uderza głową o podłoże i ponosi śmierć. Sprawca będzie więc odpowiadał za kradzież z powodu winy umyślnej, za śmierć ofiary zaś z winy nieumyślnej. Zasada ta została wyrażona w pol. kodeksie karnym z 1997 w art. 9 & 3, w myśl którego sprawca ponosi większą odpowiedzialność (którą ustawa uzależnia od określonego następstwa czynu zabronionego), jeżeli następstwo swego czynu przewidywał lub mógł przewidzieć.


składanie fałszywych zeznań:

Odpowiedzialność karna za składanie fałszywych zeznań grozi nie tylko przy procesie karnym, lecz także w postępowaniu cywilnym. Poza nielicznymi wyjątkami świadek ma obowiązek złożenia zeznań.

Świadek składający fałszywe zeznania może zostać oskarżony o popełnienie występku, zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3.

Osoba zeznająca w charakterze świadka przed złożeniem zeznania zostaje poinformowana o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Prawo do odmowy składania zeznań mają:

  • małżonkowie stron(również po ustaniu małżeństwa)

  • zstępni

  • wstępni

  • rodzeństwo

  • powinowaci w tej samej linii lub stopniu

  • osoby pozostające ze stronami w stosunku przysposobienia



przestępstwo trwałe:


Przestępstwo trwałe polega na wywołaniu jednym czynem (jednorazowym zachowaniem się sprawcy) bezprawnego stanu i utrzymywaniu go wolą sprawcy, przy czym już samo wywołanie tego stanu stanowi dokonanie przestępstwa. Ustawowe znamię określające czynność sprawczą realizowane jest zarówno przez sprowadzenie, jak i przez utrzymywanie bezprawnego stanu przez sprawcę. Bezprawność rozpoczyna się z podjęciem czynności a kończy dopiero z jej ustaniem. We współczesnej literaturze jako przykłady przestępstw trwałych wymienia się pozbawienie człowieka wolności (art. 189 k.k.), nielegalne posiadanie broni palnej (art. 263 k.k.) czy dezercję (art. 339 k.k.).

Czym jest sprawstwo?


Sprawstwo oznacza, iż dany człowiek osobiście dokonuje czynu zabronionego art. 18 § 1KK określa zwykłe sprawstwo nazywane inaczej jednosprawstwem.


Współsprawstwo:


Współsprawstwo oznacza, iż dany człowiek dokonuje czynu zabronionego wspólnie z innymi osobami.

Mogą to być dwie osoby lub też większa ilość osób ( np. w przypadku tzw. linczu). Osoby te działają wspólnie i w porozumieniu, co nie oznacza, iż robią to samo i to jednocześnie. Po prostu działanie tych osób jego poszczególne elementy tworzą całość – czyli czyn karalny.



Sprawstwo kierownicze:


Sprawstwo kierownicze – jeden z rodzajów sprawstwa. Jest to kierowanie wykonaniem czynu zabronionego. W odniesieniu do powyższego przykładu ,,linczu'' będzie to osoba, która zwołała osoby w tym celu, nawoływała do tego czynu i kierowała tymi osobami w sferze ich działania - w rezultacie doprowadzając do śmierci ofiary linczu.



Czym różni sie zamiar ewentualny od lekkomyślności?

Istota zamiaru ewentualnego sprowadza się do tego, iż sprawca przewidując możliwość popełnienia czynu zabronionego, nie chce go popełnić, ale na popełnienie tego czynu się godzi. Poza tym istotne jest, aby świadomość popełnienia czynu zabronionego była w wysokim stopniu prawdopodobna. Jeśli bowiem sprawca ma świadomość niskiego stopnia prawdopodobieństwa popełniania przestępstwa, nie możemy mówić o zamiarze ewentualnym, lecz o lekkomyślności.



Nieumyślność, rodzaje łacińska nazwa, przykłady



Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.


Przesłanką odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne jest naruszenie zasady ostrożności.

Wina nieumyślna dzieli się na dwie formy:


-Lekkomyślność – sprawca świadomie narusza zasady ostrożności, przewidując możliwość popełnienia czynu zabronionego naiwnie przypuszcza, że go uniknie.


-Niedbalstwo – sprawca czynu zabronionego nie przewiduje możliwości jego popełnienia mimo że taką możliwość powinien był w stanie przewidzieć. W tym przypadku zarzuca się sprawcy, że nie wykorzystał swych możliwości intelektualnych co w rezultacie doprowadziło do wypełnienia znamion przestępstwa

przykład: Jan wyrzucając przez okno ciężki przedmiot, powoduje śmierć przechodnia. Tego rodzaju zachowanie narusza obiektywny standard ostrożności.


Pomocnictwo


Jedna z form popełnienia przestępstwa.


Polega na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego.

Pomocnictwo jest zawsze zachowaniem umyślnym, popełnić je można zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak w zamiarze ewentualnym. Możliwe jest pomocnictwo w formie działania, a także w formie zaniechania. W tym ostatnim wypadku dopuścić się go może jedynie osoba, na której ciąży szczególny prawny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego (gwarant).

Nie jest możliwe pomocnictwo po zakończeniu czynu, zachowanie takie może jednak stanowić odrębny czyn zabroniony (najczęściej poplecznictwo lub paserstwo).


Wyróżnia się pomocnictwo fizyczne (np. udzielenie sprawcy narzędzia lub środka transportu) oraz psychiczne (np. udzielenie rady lub informacji).




rodzaje pomocnictwa


Pomocnictwo: fizyczne / psychiczne

Pomocnictwo: przez działanie / przez zaniechanie

Pomocnictwo: w zamiarze bezpośrednim / w zamiarze ewentualnym


Podrzeganie:


Podrzeganie – polega na nakłanianiu innej osoby do popełnienia czynu zabronionego. Forma podrzegania nie ma znaczenia, może to być np. gest, lub namawianie słowne.

Sformułowanie „czyn zabroniony” świadczy o tym, że podrzeganiem jest nie tylko nakłanianie do przestępstwa, ale również nakłanianie osoby niepoczytalnej(która nie popełnia przestępstwa) do zachowania naruszającego przepisy prawa karnego.

Podrzegać można tylko z zamiarem bezpośrednim. Tzn. podrzegacz MUSI CHCIEĆ podrzeganego.

Podrzegać można tylko zindywidualizowane(konkrentne) osoby, zwracanie się do tłumu by popełnili przestępstwo będzie innym czynem zabronionym – Nawoływaniem do popełnienia przestępstwa.



Czym siężni kradzież od przywłaszczenia?


Kradzież to przestępstwo przeciwko mieniu definiowane w art. 278 kodeksu karnego, które polega na zaborze, czyli zabraniu cudzej z rzeczy z zamiarem trwałego pozbawienia właściciela władztwa nad tą rzeczą. Przykładem kradzieży jest sytuacja, w której sprawca w zatłoczonym wagonie metra wyciągnie z kieszeni innej osoby portfel. W tym przypadku wchodzi on w jego posiadanie wskutek zaboru. W przypadku przywłaszczenia sprawca przestępstwa jest w legalnym posiadaniu mienia, jednak decyduje się bezprawnie je zatrzymać. Jest to sytuacja, w której sprawca pożycza od drugiej osoby określoną rzecz, jednak nie oddaje jej w terminie i rozporządza nią tak, jakby była jego własnością. W tej sytuacji nie występuje element zaboru. Jest to kluczowa różnica dzieląca te dwie formy niedozwolonego czynu.

Kolejnym elementem różniącym te dwa pojęcia jest również forma przedmiotu. Kradzież dotyczy wyłącznie rzeczy ruchomych, mających wartość ekonomiczną, które znajdują się w czyimś posiadaniu. Przywłaszczenie odnosi się natomiast do cudzej rzeczy ruchomej oraz prawa majątkowego takie jak:

prawa rzeczowe,

wierzytelności opiewające na świadczenia majątkowe,

prawa własności intelektualnej,

roszczenia pieniężne.


Jakie są rodzaje środków probacyjnych?



  • Środek probacyjny służy resocjalizacji uznanego za winnego zarzucanego mu czynu zabronionego, zazwyczaj stosowany wobec osób zagrożonych lub skazanych na karę pozbawienia wolności. W tym wypadku instytucja daje szansę sprawcy na poprawę w warunkach wolnościowych, bez wykonywania kary w całości lub części albo uniknięcie kary w przypadku pozytywnego przebiegu próby przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego.

  • warunkowe zawieszenie wykonania kary

  • warunkowe przedterminowe zwolnienie z kary pozbawienia wolności

  • warunkowe umorzenie postępowania karnego

  • warunkowe zawieszenie wykonania kary grzywny

  • uznanie środka karnego za wykonany

  • zwolnienie z wykonania części kary ograniczenia wolności

  • uznanie kary ograniczenia wolności za wykonaną w części lub całości



Co się znajduje w części szczególnej kodeksu?


Kodeks Karny składa się z 3 części:

ogólna – zawiera główne przepisy określające zasady odpowiedzialności karne, reguły obowiązywania ustaw karnych,katalog kar i zasady ich wymierzania. (Reguły odpowiedzialności za przestępstwa.)


szczególna - zawierająca przepisy o poszczególnych typach przestępstw, jest jak gdyby zbiorem definicji poszczególnych przestępstw (szpiegostwa, rozboju, zgwałcenia itd.) i jednocześnie wskazuje, jakie kary grożą za poszczególne przestępstwa.(Określa typy przestępstw przez podanie zespołów ich znamion i kar.)


  • wojskowa - zawiera przepisy karne odnoszące się do żołnierzy. Są to zarówno przepisy ogólne, jak i przepisy opisujące specyficzne przestępstwa wojskowe.



Przestępstwa przeciwko mieniu


PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO MIENIU (278-295)

Kradzież (art. 278)

Kradzież z włamaniem (art. 279)

Rozbój (art. 280) Kradzież rozbójnicza (art. 281)

Wymuszenie rozbójnicze (art. 282)

Przywłaszczenie (art. 284)

Podłączenie się do cudzego aparatu telefonicznego (art. 285)

Oszustwo (art. 286)

Oszustwo komputerowe (art. 287)

Zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy (art. 288)

Krótkotrwałe użycie pojazdu mechanicznego (art. 289)

Kradzież leśna (art. 290)

Paserstwo (art. 291)

Paserstwo nieumyślne (art. 292)



Poplecznictwo:

typ przestępstwa polegający na utrudnianiu bądź udaremnianiu postępowania karnego przez udzielanie sprawcy przestępstwa pomocy w uniknięciu odpowiedzialności karnej. W szczególności poplecznictwo może polegać na ukrywaniu sprawcy, zacieraniu śladów przestępstwa lub odbywaniu kary za skazanego. Jednak wskazane sposoby są tylko przykładami. Poplecznictwem może być każda czynność zmierzająca do udzielenia sprawcy przestępstwa pomocy w uniknięciu odpowiedzialności karnej, jeżeli choćby tylko utrudniała ona postępowanie karne. Obecnie poplecznictwo jest stypizowane w art. 239 § 1KK.

Przepis przewiduje wyłączenie karalności w przypadku ukrywania osoby najbliższej – dotyczy to jednak tylko ukrywania, zaś pomoc udzielona sprawcy - osobie najbliższej w inny sposób umożliwia jedynie nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia. Takie same są konsekwencje poplecznictwa popełnionego z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą samemu poplecznikowi lub jego najbliższym.

Poplecznictwem nie jest udzielanie pomocy sprawcy mieszczące się w granicach prawa – np. praca obrońcy oskarżonego w postępowaniu karnym, który w żaden sposób nie może uzależniać obrony oskarżonego od uzyskania pełnej wiedzy o jego niewinności, bądź działania wobec pokrzywdzonego mające na celu skłonienie go, by odstąpił od złożenia zawiadomienia o przestępstwie lub wniosku o ściganie, jeśli ograniczają się one tylko do perswazji, przeproszenia czy propozycji zadośćuczynienia.



Poplecznictwo a pomocnictwo

Podstawowa różnica miedzy pomocnictwem a poplecznictwem w przestępstwie jest taka, ze pomocnictwo zachodzi przed i w trakcie dokonania czynu przestępczego a poplecznictwo po (np. zacieranie śladów).


Paserstwo


Paserstwo – zachowanie polegające na nabyciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego (najczęściej kradzieży), lub udzieleniu innej osobie pomocy do jej zbycia, albo na przyjęciu tej rzeczy lub pomocy w jej ukryciu.

Paserstwo można popełnić umyślnie jak i nieumyślnie, zależnie od tego, czy paser wie o przestępnym pochodzeniu przedmiotu (paserstwo umyślne), czy też w konkretnym przypadku powinien i mógł takie pochodzenie rzeczy stwierdzić na podstawie towarzyszących okoliczności, np. podejrzanie niskiej ceny, sprzedaży bez dokumentów lub w niekompletnym stanie itp.(wtedy jest wina nieumyślna).

Przedmiotem paserstwa może być również program komputerowy.

Odpowiedzialności karnej za paserstwo podlega każda osoba po ukończeniu lat 17 (ogólna zasada odpowiedzialności karnej), której można przypisać winę w czasie popełnienia tego czynu (osoba poczytalna).

Odpowiedzialności karnej za paserstwo nie podlega sprawca, który sprzedaje rzecz uzyskaną za pomocą wcześniejszego własnego przestępstwa. Takie zachowanie traktuje się jako "wykorzystanie owoców" pierwszego czynu zabronionego. Podobnie pomocnikiem do kradzieży, a nie paserem jest osoba, która przed dokonaniem przestępstwa obiecuje sprawcy nabycie skradzionych rzeczy.

Paserstwo przedmiotu pochodzącego z kradzieży, kradzieży z włamaniem lub przywłaszczenia o wartości nieprzekraczającej ok. 500 zł jest wykroczeniem (art. 122 k.w.) a nie przestępstwem. W przypadku przedmiotu uzyskanego z kradzieży leśnej lub wyrębu drzewa kwota ta wynosi mniej. ok. 75 zł.

Paserstwo rzeczy pochodzącej z przestępstwa innego typu np. z rozboju lub wymuszenia rozbójniczego stanowi przestępstwo niezależnie od jej wartości.

Forma kwalifikowana paserstwa jest cięższą odmianą gatunkową tego przestępstwa, zagrożoną surowszą sankcją karną. Przewidziana w wypadkach, gdy przedmiotem czynu pasera jest mienie znacznej wartości lub dobro o szczególnym znaczeniu dla kultury (art. 294 kk).

Typ uprzywilejowany paserstwa to wypadek mniejszej wagi, który podlega łagodniejszej karze.


Czy paser może być pomocnikiem?


Art. 291

§ 1. Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

odp: może



Niepoczytalność

Nie popełnia przestępstwa, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem. Jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.


Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się, gdy sprawca wprawił się w stan nietrzeźwości lub odurzenia powodujący wyłączenie lub ograniczenie poczytalności, które przewidywał lub mógł przewidzieć.

Przepis ten w § 1 zawiera regulację jednej z okoliczności wyłączającej winę – niepoczytalności. Niepoczytalność jest to nienormalny stan psychiki, w którym możność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania własnym postępowaniem jest wyłączona. Stan ten, w odróżnieniu od niedojrzałości psychicznej nieletnich nie zależy od wieku człowieka.

Zgodnie z treścią artykułu nie popełnia przestępstwa ten, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swym postępowaniem.


Choroba psychiczna w przeciwieństwie do niedorozwoju jest zjawiskiem dynamicznym. Jak każda choroba jest procesem – ma swój początek i określony przebieg. Proces choroby może charakteryzować siężnym natężeniem dolegliwości. Zdarzać się mogą okresowe powroty do zdrowia psychicznego. Wśród chorób psychicznych stanowiących najczęstszą przyczynę niepoczytalności należy przede wszystkim wymienić schizofrenię, psychozę maniakalno-depresyjną (cyklofrenię) oraz paranoję.

Upośledzenie umysłowe obejmuje zarówno niedorozwój umysłowy, który jest stanem wrodzonym, jak i upośledzenie umysłowe nabyte w dalszym życiu np. w wyniku urazów mózgu.

Przyczyną niepoczytalności mogą być także inne zakłócenia czynności psychicznych. Wśród zakłóceń funkcji psychicznych wpływających na ocenę poczytalności sprawcy przestępstwa mogą się również pojawić pewne stany fizjologiczne, jak chociażby stan silnego wzburzenia, który może znacznie ograniczać zarówno możliwość rozpoznania znaczenia czynu, jak i pokierowania postępowaniem.

Przepisów o wyłączeniu poczytalności i jej ograniczeniu nie stosuje się, jeżeli sprawca wprowadził się w stan odurzenia powodujący wyłączenie lub ograniczenie poczytalności, co przewidywał albo mógł przewidzieć. W ten sposób zostaje przez ustawodawcę załatwiona kwestia odpowiedzialności w stanie nietrzeźwości, mogącym wywołać omówione wyżej wadliwości psychiki. Chodzi tu bowiem najczęściej o spożycie alkoholu czy zażywania narkotyków.