Opublikowany: 28.09.2017 r.        Autor: Magdalena Broniek

Umowa zawarta w błędzie – jak się uwolnić od zobowiązania?

Oświadczenia woli, niezbędne do zawarcia umowy, mogą być dotknięte wadami, do których należy m. in. błąd lub podstęp. Czy od tak wadliwie zawartej umowy można się uwolnić?


Umowa zawarta w błędzie – jak się uwolnić od zobowiązania?

Pojęcie błędu w znaczeniu prawnym rozumiane jest inaczej niż potocznie. By błąd stanowił wadę oświadczenia woli pozwalającą na uchylenie się od skutków prawnych tego oświadczenia, błąd musi być istotny i musi dotyczyć treści czynności prawnej.
Błąd jest istotny wtedy, kiedy możemy przypuszczać, że dana osoba rozumując rozsądnie i wiedząc o tej konkretnej okoliczności, najprawdopodobniej nie zawarłaby umowy.
Błąd co do treści czynności prawnej dotyczy np. drugiej strony umowy (np. kiedy jesteśmy błędnie przekonani, że zawieramy umowę ze specjalistą), ceny, przedmiotu umowy (np. błędnie postrzegamy rzeczy, którą kupujemy), itd.
Co istotne, wśród prawników pojawiają się głosy, że osoba, która podpisała dokument bez przeczytania jego treści, nie pozostaje w błędzie pozwalającym na uchylenie się od skutków prawnych złożonego w ten sposób oświadczenia woli. Takie oświadczenie jest bowiem złożone świadomie i celowo bez zapoznania się z jego treścią.
Jeśli czynność prawna była odpłatna i oświadczenie woli zostało złożone innemu podmiotowi, od skutków prawnych oświadczenia można się uchylić tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez nieuczciwego kontrahenta albo gdy wiedział on o błędzie lub mógł go z łatwością zauważyć.
Kolejną postacią wady oświadczenia woli pozwalającej na uchylenie się od jego skutków jest podstęp. Jest to instytucja podobna do błędu, z tym że w tym wypadku błędne przekonanie u drugiej strony czynności prawnej musi celowo wywołać i wykorzystać sam nieuczciwy kontrahent. Możliwe jest także, że błędne przekonanie wywołała osoba trzecia. Jeśli nieuczciwy kontrahent miał wiedzę o podstępie (chodzi o pełną świadomość, a nie same wątpliwości), i nie wyprowadził drugiej strony umowy z błędu albo jeśli czynność prawna była nieodpłatna, również istnieje możliwość uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia.
Błędne przekonanie wywołane przez podstępne działanie nieuczciwego kontrahenta nie musi być istotne i nie musi dotyczyć treści czynności prawnej, jak to miało miejsce w przypadku wady w postaci błędu.

Jak uchylić się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub podstępu?
Czynność prawna dokonana na skutek wadliwego oświadczenia woli jest wzruszalna – względnie nieważna, co oznacza, że jest skuteczna, ale można się uchylić od jej skutków prawnych. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli należy złożyć drugiej stronie czynności prawnej na piśmie w terminie roku od wykrycia błędu. Po uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli czynność prawna staje się od początku nieważna.
Jeśli nasz kontrahent kwestionuje fakt wzruszenia czynności prawnej, można wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie, że nie istnieje między nami stosunek prawny na skutek prawidłowego i zasadnego uchylenia się od skutków wadliwego oświadczenia woli.


podstawa prawna: art. 84, 86, 88 KC (Dz.U. z 2017 r. poz. 459)

Tagi:

KOMENTARZE:

brak komentarzy

DODAJ KOMENTARZ: