Opublikowany: 14.10.2017 r.        Autor: autor

Zaprzeczenie ojcostwa, czyli jak uniknąć alimentów na nie swoje dziecko

Jeśli matka dziecka pozostaje w związku małżeńskim, prawo stanowi, że ojcem dziecka jest jej mąż. Nawet jeśli małżonkowie nie żyją już razem, a matka pozostaje w związku z innym mężczyzną, który jest biologicznym ojcem jej dziecka, w świetle prawa ojcem jest jej małżonek. Aby uregulować tę kwestię, konieczne jest wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki. Do tego czasu zobowiązanym do alimentów jest mężczyzna, który jest ojcem w znaczeniu prawnym, a nie ojciec biologiczny.


Zaprzeczenie ojcostwa, czyli jak uniknąć alimentów na nie swoje dziecko

Co istotne, mężczyzna wstępujący z związek małżeński z kobietą będącą w ciąży z innym mężczyzną, stanie się ojcem dziecka w sensie prawnym. Domniemanie ojcostwa obejmuje bowiem okres od zawarcia małżeństwa do 300 dni po jego ustaniu.


Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa
Mąż matki może wystąpić do sądu o zaprzeczenie ojcostwa tylko w terminie sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tym, że żona urodziła dziecko. Nie może to jednak nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

Pozew należy skierować przeciwko dziecku i matce, a jeśli matka nie żyje, tylko przeciwko dziecku.

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa może wytoczyć także matka przeciwko swojemu mężowi i dziecku, a jeśli mąż nie żyje – tylko przeciwko dziecku. Termin dla matki to sześć miesięcy od urodzenia dziecka.

Również dziecko po osiągnięciu pełnoletności w ciągu trzech lat (czyli co do zasady do ukończenia 21 roku życia) może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko swojej matce i jej mężowi (ojcu w sensie prawnym).


Jak wykazać podstawy zaprzeczenia ojcostwa
W toku procesu trzeba wykazać, że dziecko nie pochodzi od danego mężczyzny. Pomocne mogą być tu przede wszystkim badania DNA, ale także inne dowody, jak np. zeznania świadków, którzy potwierdzą, że ojciec z sensie prawnym rozstał się z matką dziecka przed jego poczęciem i nie utrzymywał z tą kobietą intymnych relacji.


Formalne wymagania pozwu
W pozwie należy wskazać, do którego sądu jest skierowany, oznaczyć strony podając ich imiona i nazwiska, a w przypadku powoda (ojca chcącego zaprzeczenia ojcostwa) – także numer PESEL. Pismo można zatytułować, jako „pozew o zaprzeczenie ojcostwa”. Następnie należy wskazać, czego od sądu oczekujemy, czyli np. wnosimy o zaprzeczenie ojcostwa Jana Nowaka względem Juliana Nowaka.

Do pozwu należy dołączyć odpis zupełny aktu urodzenia dziecka i odpis skrócony aktu małżeństwa. Dokumenty te można uzyskać w urzędzie stanu cywilnego.

Pozew należy skierować do sądu rejonowego właściwego z uwagi na miejsce zamieszkania matki i dziecka. Pismo trzeba opłacić w kasie sądu lub przelewem na konto bankowe. Opłata wynosi 200 zł. Pozew należy złożyć w sądzie z załącznikami wraz z odpisami dla strony przeciwnej i dodatkowym odpisem dla prokuratora.
Przykład Pozew wnosi ojciec, pozywa dziecko i matkę. Musi więc złożyć w sądzie oryginał pisma oraz trzy jego odpisy dla dziecka, matki i prokuratora (łącznie 4 egzemplarze). Jeszcze jeden odpis powinien zachować dla siebie, by pracownik sądu przybił na nim pieczątkę potwierdzającą wpłynięcie pozwu.


Zaprzeczenie ojcostwa dziecka poczętego w wyniku zabiegu medycznego
W związku z rozwojem medycyny i pojawieniem się możliwość zapłodnienia in vitro, orzecznictwo sądów i ustawa musiały dostosować się do nowych warunków. Jeśli małżonkowie wspólnie poddadzą się procedurze zapłodnienia in vitro, przy zgodzie ich obojga korzystając z komórek innego dawcy, mąż matki nie może zaprzeczyć swojego ojcostwa.


Co w sytuacji przekroczenia terminu?
Zdarza się, że mąż matki nie wie o tym, że dziecko, które urodziła jego żona nie jest jego. Może być także i tak, że mąż matki zaniedbuje swoje sprawy i nie wytacza powództwa o zaprzeczenie ojcostwa w terminie, np. nie chcąc prowadzić postępowań sądowych.

Może to w przyszłości rodzić dla niego bardzo poważne konsekwencje, ponieważ ojciec w sensie prawnym jest m. in. zobowiązany do utrzymywania dziecka, dopóki nie będzie ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Wbrew powszechnej opinii obowiązek alimentacyjny nie ustaje automatycznie wraz z osiągnięciem przez dziecko pełnoletności. Jeśli dziecko kontynuuje naukę, obowiązek alimentacyjny może teoretycznie trwać nawet do 30 roku życia dziecka.

Co więcej, dziecko w sensie prawnym jest także spadkobiercą. Jeśli ojciec nie zaprzeczy swojego ojcostwa, dziecko jego żony będzie po nim dziedziczyć.

Co więc zrobić, jeśli 6-miesięczny termin na wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa minął? W takiej sytuacji uprawnionym do wytoczenia powództwa będzie tylko prokurator. Prokurator nie jest związany 6-miesięcznym terminem i może wszcząć sprawę aż do śmierci dziecka jeśli wymaga tego jego dobro lub ochrona interesu społecznego. W praktyce prokurator nie zawsze przystaje na wniosek ojca i wytacza powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Musi mieć istotne dowody na to, że ojciec w sensie prawnym nie jest ojcem biologicznym.

Do prokuratora może się także zwrócić ojciec biologiczny, którego dziecko wychowywane jest przez matkę i jej męża lub inny mężczyzna uznał ojcostwo. Prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża lub innego mężczyzny, by można było ustalić ojcostwo ojca biologicznego. Często jest jednak tak, że prokurator odmawia ingerowania w stosunki rodzinne małżonków, którzy wychowują wspólnie dziecko żony i innego mężczyzny. Ojciec biologiczny jest więc bardzo ograniczony w swoich uprawnieniach. Nie może bowiem sam wytoczyć powództwa o zaprzeczenie ojcostwa męża matki ani żądać przeprowadzenia badań DNA bez jej zgody.

Nie można zmusić matki, by wyraziła w takich okolicznościach zgodę na poddanie dziecka badaniom DNA. Bardzo istotnie ogranicza to możliwość ustalenia ojcostwa. Co prawda sąd może poczytać taką odmowę jako podstawę twierdzenia, że matka ma coś do ukrycia, jednak przy braku innych środków dowodowych raczej nie wystarczy to do ustalenia ojcostwa.

W doktrynie pojawiły się głosy, że odmowa matki poddania dziecka badaniom DNA w trakcie procesu o ustalenie ojcostwa powinna być poczytywana jako nadużywanie władzy rodzicielskiej, co dawałoby możliwość ograniczenia matce tej władzy.


Co po zaprzeczeniu ojcostwa
Dopiero po zaprzeczeniu ojcostwa męża matki, czyli obaleniu domniemania, że to on jest ojcem dziecka, ojciec biologiczny może uznać ojcostwo.

Ustalenie ojcostwa może bowiem nastąpić poprzez uznanie ojcostwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Ojciec musi złożyć oświadczenie o uznaniu ojcostwa, a matka jednocześnie lub w terminie 3 miesięcy musi ojcostwo potwierdzić.

Można uznać ojcostwo względem dziecka jeszcze nie urodzonego.

Jeśli mężczyzna, który uznał ojcostwo, chciałby cofnąć swoje oświadczenie, musi wystąpić nie o zaprzeczenie ojcostwa, ale ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

Ojcostwo można także ustalić na drodze sądowej.

Uznanie ojcostwa nie może nastąpić, jeżeli toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa na drodze sądowej.


podstawa prawna: Art. 61 – 86 KRiO (Dz.U. z 2017 r. poz. 682)

Tagi:

Przeczytaj również:

O AUTORZE:

Informacje o autorze nie zostały jeszcze zamieszczone.

KOMENTARZE:

brak komentarzy

DODAJ KOMENTARZ: